Itali - Shqiptari i Italisë

Shumë shpejt Alvini do të kthehet në shtëpi. Pas pesë vjetëve do të mund t’i kthehet përditshmërisë që çdokush i uron atij e bashkëmoshatarëve të tij. 

Është një letër e dhimbshme që nuk mund të lërë askënd indiferent, kjo e Afrim Berishës e mbërritur në redaksi përmes avokatit të tij, Darien Levani.
Është një lutje për ndihmë për të mundësuar kthimin në shtëpi të fëmijës së tij i cili prej 5 vjetësh edhe sot e kësaj dite ndodhet larg vendit të tij, në një kamp në Siri.

Nga Ela Daci*

Jemi në prag të vendimit të Bashkimit Evropian nëse do të fillojë negociatat me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut.

Këshilli Evropian, më 18 tetor 2019, mund të shprehet mbi hapjen e negociatave. Vendim i cili vjen në një kohë kur shtetet e Bashkimit Evropian përballen me sfida të shumta, çështjet si: Brexit, migracioni, krizat politike, rritja e populistëve, ulja e GDP-së, po ashtu edhe fillimi i punës së Komisionit të ri Evropian.

Njëzet vite më parë, luftrat shkatërruese dhe të përgjakshme pas shpërbërjes së ish-Jugosllavisë më në fund morën fund po ashtu edhe konflikti në Kosovë.

Shtetet e Ballkanit Perëndimor dhe shoqëritë e tyre u shkatërruan dhe u duhej një dorë për të dalë nga situata në të cilën ishin zhytur. Ballkani Perëndimor ka qenë, në kohët e fundit, në axhendën e Bashkimit Evropian dhe të Amerikës duke u shfaqur si mundësi, destabilizimi dhe rreziku.

BE-ja, në vetvete, është rezultat i një projekti paqeje dhe sigurie, por për të stabilizuar Evropën do të duhej të motivoheshin qeveritë e vendeve të Ballkanit Perëndimor për të rindërtuar, reformuar dhe demokratizuar shtetet dhe shoqëritë e tyre. Rajoni, gjithashtu, duhet të bashkohet rreth një qëllimi që të nxisë akoma më shumë bashkëpunimin dhe të lehtësojë pajtimin. Këto janë ndër arsyet për anëtarësimin në BE.

Samiti i Ballkanit Perëndimor, Selanik 2003, shënoi rrugën drejt integrimit të BE-së. Ky angazhim historik, i përsëritur në Samitin e Sofjes në maj të 2018, rikonfirmoi vendosmërinë e BE-së për të përhapur stabilitetin, sigurinë dhe demokracinë në të gjithë kontinentin dhe të sigurojë një të ardhme të përbashkët evropiane.

16 vjet pas Selanikut, zgjerimi është dëshmuar të jetë një nga politikat më të suksesshme të BE-së. Vetë BE pranon progresin e bërë nga vendet e Ballkanit Perëndimor. Këta të fundit kanë transformuar ekonomitë, ligjin, administratën publike dhe aparatet e sigurisë.

Sidoqoftë, nuk duhet të harrojmë se ky përparim nuk do të ishte i mundur pa perspektivat e qarta të anëtarësimit në BE. Qëllimi i të cilit shërben si një motivues i fuqishëm për qeveritë dhe qytetarët e vendeve të Ballkanit Perëndimor që t’i nënshtrohen reformave të nevojshme, por shpesh edhe të dhimbshme. Bashkimi Evropian nuk mund të jetë i pavëmendshëm ndaj këtij realiteti dhe të kërkojë justifikime për të mos ecur përpara me procesin e integrimit në BE.

Në një letër, presidentët e tanishëm dhe të ardhshëm të Komisionit Evropian, Jean-Claude Juncker dhe Ursula von der Leyen, si dhe Presidenti i Këshillit Evropian Donald Tusk dhe Presidenti i Parlamentit Evropian David Sassoli thanë që të dy kombet e Ballkanit kanë bërë “atë që i kemi kërkuar”. Ata shkruajnë se “BE përballet me një zgjedhje strategjike dhe nëse BE vendos tani të hapë bisedimet e pranimit … është një provë e aftësisë së Bashkimit për të përmbushur premtimet e tij dhe për të parë të ardhmen”. Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria bënë atë që ne BE-ja i kërkoi. Arritja e kësaj kërkonte një përpjekje të konsiderueshme nga qytetarët e tyre, për të cilët perspektiva evropiane ka qenë një burim i shkëlqyeshëm i motivimit dhe vendosmërisë. Ata e përfunduan letrën duke thënë: “Ne besojmë se tani është koha për të hapur bisedimet e pranimit me të dy vendet”.

Në Luksemburg më 15 tetor 2019, Ambasadorët e BE-së u takuan për një seancë të jashtëzakonshme mbi çështjen e zgjerimit. Në mbledhje, i dërguari i Parisit Philippe Léglise-Costa ishte i vetmi, sipas diplomatëve të BE-së, që fliste kundër hapjes së negociatave me Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë. Franca po ndalon zgjerimin e BE-së në pritje të reformave të mëdha nga Ballkanin Perëndimor dhe gjithashtu pret nga Komisioni Evropian të vendosë në tryezë një metodë të re për negociatat, më pak teknokratike e më shumë politike.

Zgjerimi i BE-së ka një ndikim të rëndësishëm në Ballkanin Perëndimor në dhjetë vitet e ardhshme. Procesi i zgjerimit të BE-së do të funksionojë vetëm nëse është gjithëpërfshirës, nëse institucionet janë të pavarura, nëse respektohet ligji dhe ndryshimin tij për integrimin në BE.

Ky i fundit ka dhënë rezultate të kufizuara deri më tani (veting-u në Shqipëri). Politika e zgjerimit mund të ndihmojë në integrimin e vlerave themelore të BE-së dhe të kontribuoi në forcimin e Bashkimit. E ardhmja nuk mund të shihet ndryshe përveç asaj të një projekti të gjerë Evropian duke u bazuar dhe formuar në një të ardhme të përbashkët për të kapërcyer sfidat e brendshme dhe të jashtme të shekullit XXI.

Vendet janë në pritje pasi ato kanë bërë gjithçka që BE-ja më parë i kërkuar dhe me të drejtë është koha për të filluar bisedimet. Mund të ndodhi që vetëm Maqedonia e Veriut të filloi bisedimet, kurse Shqipëria duhet të presi pranveren e 2020-s. Hipotizohet që BE-ja mund t’i japi disa kushte Shqipërise siç zbatimi i formës gjygjësore, përparim në reformen zgjedhore, vazhdimi i hetimeve ndaj gjygjtarëve dhe prokuroreve të dyshuar si rezultat i gjetjeve nga proçesi i vetingut etj.  Shqipëria është ndër vëndet më pro BE-se në krahasim me vëndet e tjera të rajonit të cilat shihen më pak të përkushtuar në procesin e pranimit në BE, shembulli i Serbise. Kjo e fundit ka hapur negoziatat më 21 janar të 2014.

Procesi i negociatave zgjat shumë vite për të përcaktuar nëse Shteti përkatës është i përshtatshëm për t’u bashkuar me Bashkimin Evropian apo jo. Megjithatë qeveritë e rajonit nuk duhet të ndalin së punuari për të ardhmen e qytetarëve të tyre. 

*Ekonomiste, eksperte e fondeve të NATO-s e BE-së pranë Link Campus University në Romë
Shqiptari i Italisë
(Ndiqni Shqiptariiitalise.com edhe në Facebook dhe Twitter)

Le riflessioni di alcune persone che di immigrazione e integrazione si occupano a vario titolo 

“Albanians for EU Forum”, një grup të rinjsh që kanë studiuar jashtë Shqipërisë dhe gjithashtu jetojnë e punojnë në vende të ndryshme të Evropës, takojnë europarlamentarët në Bruksel
Nga Ela Daci 

Nga Ela Daci*

Intervistë me Ela Dacin, eksperte në çështje të fondeve komunitare dhe të NATO-s pranë Link Campus University në Romë, që shpjegon: “Në programimin e viteve 2014-2020 Shqipërisë i përkasin 649,5 milionë € për reformat. Nëse Shqipëria do të përparojë në hapjen e negociatave do të ketë edhe oportunitete financiare të tjera”

Shqipëria synon aderimin në BE prej tre dekadash. Bashkimi Evropian vendeve në pritje të hapjes së negociatave të aderimit u akordon një pjesë të fondeve të buxhetit komunitar. Për këtë anë i kemi marrë një intervistë të shkurtër Ela Dacit, eksperte e fondeve komunitare pranë Link Campus University në Romë.

Zonja Daci përshëndetje. Mund t’ju kërkojmë një vetëprezantim?

Unë jam nga Kruja, por prej 20 vitesh jetoj jashtë Shqipërisë. Kam jetuar në Itali pothuajse gjithë kohës me përjashtim të 2 viteve në Bruksel të Belgjikës, ku kam punuar pranë Parlamentit Evropian. Aktualisht jetoj në Romë dhe punoj për Link Campus University, ku merrem me fondet e BE-së dhe të NATO-s.

A jeni ndier e diskriminuar si e huaj në Itali dhe a keni pasur probleme me integrimin tuaj në këtë vend?

Të jem e sinqertë: PO. Në vitin e parë të shkollës së mesme në Sassuolo (qytezë e Modenas) kemi qenë dy persona të huaj në të gjithë shkollën: unë, pra një e huaj nga Shqiperia, dhe një i huaj nga Gana. Integrimi në shkollën e mesme ka qenë shumë i vështirë pasi italianët akoma nuk ishin të mësuar me të huaj në jetën shkollore.

Mund të na shpjegoni mekanizmin e shpërndarjes së fondeve evropiane? Sa përfiton dhe mund të përfitojë prej tyre Shqipëria?

BE-ja është donatori i parë në Shqipëri. Shqipëria, si vend kandidat për anëtarësimin në BE, bën pjesë në Programin e IPA-s, i cili është Instrumenti i Ndihmës së Para-Anëtarësimit. Në programimin e viteve 2014-2020 Shqipërisë i përkasin 649,5 milionë euro në reformat e administratës publike, reformat në drejtësi, ekonominë sostenibile, qytetarësinë, bujqësinë dhe zhvillimin rural. Shqipëria përfiton prej programit IPA II. Nëse Shqipëria do të përparojë në hapjen e negociatave ajo do të marrë pjesë tek IPA III e IPA IV, të cilat përmbajnë oportunitete financiare të tjera.

Përveç programit IPA Shqipëria merr pjesë tek programe të tjera evropiane siç janë Erasmus+, Horizon 2020, Interreg IPA, Adrion dhe EuropeAid. Në këto programe mund të aplikojnë për fonde: institute publike, universitete, qendra kërkimi, sipërmarrje, organizata jofitimprurëse, organizata joqeveritare. Shqipëria duhet të ketë një zyrë për informimin mbi oportunitetet dhe fondet e BE-së.

Cilat janë përshtypjet për Shqipërinë në mjediset komunitare në Bruksel?

Kam pasur mundësinë të bashkëbisedoj me eurodeputë, me administratorë të Parlamentit Evropian ashtu edhe me administratorë të Komisionit Evropian, gazetarë si edhe lobistë, “policy makers” etj mbi Shqipërinë dhe mund të them që pershtypja që ata kanë mbi Shqipërinë është ajo e një vendi të vogël diku në Ballkan, një vend ish komunist, i varfër dhe ku ka shumë korrupsion.

Kur mendoni se mund të aderojë Shqipëria në BE?

Komisioni Evropian dha rekomandimin 2 vite më përpara – në nëntor 2016 - për hapjen e negociatave. Në qershor 2019 Shqipëria ka datën e caktuar për hapjen e negociatave. Në 26 maj 2019 janë zgjedhjet evropiane. Pas tyre do të kemi një parlament me deputetë të rinj dhe një komision me komisionerë të ri.
Atëherë hapen 2 skenarë:
1) nëse votat e mazhorancës do të ngelin ato që janë tani, pra grupi popullorëve evropianë të PPE-së dhe i Social Demokratëve S&D, atëherë Shqiperia ka shumë mundësi për hapjen e negociatave;
2) nëse Parlamenti Evropian do të ketë mazhorancën e të djathtëve ekstremistë atëherë do të jetë më e vështirë për Shqipërinë.
Duhet të konsiderohet edhe cilat do të jenë prioritetet e Presidentit të Komisionit Evropian ne axhendën e tij për zgjerimin. Vendimi përfundimtar do të merret nga Këshilli Evropian me 27 kryeministrat e vendeve anëtare. Shqipëria po bën përparime në rrugën e reformave. Mendoj që, nëse do të kryhen detyrat së shpejti, do jemi pjesë e familjes europiane.

Intervistoi Gjergji Kajana

L’attrazione economica dell’Albania vista dall’analista Domenico Letizia