Lifestyle - Shqiptari i Italisë

“Pas dhjetëra vjetësh izolim, vendi i vogël ballkanik, i futur në Rough Guides mes 10 destinacioneve më të mira për 2016-tën, ndjell interesin e operatorëve turistië”. Kështu shkruan agjencia italiane e shypit ANSA në një shkrim të shkurtër rreth Shqipërisë turistike.
ANSA kujton se për të parën herë, Shqiëria shfaqet këtë vit edhe në katalogun veror të grupit Alpitour me disa lokalitete bregdetare si Vlora dhe Saranda dhe me turne historike të ofruara nga Francorosso.
“Në vitin 2016 – tregon ministrja e Turizmit Milva Ekonomi – ka pasur nj rritje të lartë të turistëve: 4,3 milionë, 15% më shumë se një vit më parë. Sektori është ndër më të rëndësishmit në Shqipëri me një xhiro prej 1,5 milion euro apo 7% e PBB”. Janë në rritje ardhjet nga Kosova e Maqedonia, por edhe nga Gjermania, Polonia e Italia.
Sipas ANSA-s, Shqipëria, e cila nga viti 2014 është vend kandidat për në BE e sot në prag zgjedhjesh parlamentare, është një kantier i madh: investohet kryesisht në infrastruktura, edhe me ndihmë nga jashtë falë edhe stimujve si TVSh e ulët, nga 20 në 6% për sektorin e hotelerisë.

 

Il violinista di origine albanese, ma ginevrino di adozione, Tedi Papavrami, si è sposato

Si dice che nella musica, spesso si trovano tutte le risposte che cerchi. Evidentemente, pare che il noto violinista abbia trovato anche la sua dolce metà, proprio nell'ambiente musicale. Il talentuoso violinista albanese, ma ginevrino di adozione, Tedi Papavrami, si è sposato con la pianista giapponese, Maki Okada.

Tedi Papavrami e Maki Okada - Foto per gentile concessione di Tedi PapavramiUna personalità eccellente nel panorama artistico svizzero ed in quello mondiale allo stesso tempo, lui si è solitamente caratterizzato di un notevole senso di riservatezza  per la sua vita privata.

Questa volta, la notizia del suo matrimonio arriva proprio tramite un annuncio da parte sua nel suo profilo facebook, datato 11 aprile 2017.

Naturalmente ci uniamo al loro momento di gioia e porgiamo all'artista Tedi Papavrami, i migliori auguri di una vita felice al fianco della sua sposa, Maki Okada.

Adela Kolea

 

Senza Veli Sulla Lingua prezanton fushatën e re socialepër sensibilizimin kundër dhunës ndaj grave

Uno dei servizi che andrà in onda nella tasmissione investigativa di Italia 1, Le Iene Show, questa sera si occuperà di una piaga sociale, a quanto pare diffusa in Albania. Luigi Pelazza, infatti, si è recato lì per indagare sul fenomeno dei matrimoni forzati e delle spose bambine. Secondo a quanto si preannuncia, “il programma di Italia 1 si è recato in Albania, dove esiste ancora un sistema patriarcale: il papà sceglie, infatti, a chi dare in sposa sua figlia. Bambine di 13-14 anni vengono, quindi, promesse a uomini di 25-30 anni. La questione non riguarda solo la mancata opportunità per queste ragazzine di vivere la propria adolescenza, ma anche (e soprattutto) il fatto che in questo modo l'uomo viene legittimato a fare sesso con una minorenne. In Italia si configurerebbe così il reato di pedofilia, ma anche nell'ordinamento giuridico albanese c'è una legge simile. Lì, però, c'è un intero sistema che fa finta di nulla e decide così di ignorare quella che in realtà è una vera e propria emergenza sociale”.

 

“Nëse kuqezinjtë mundin të kaltrit, hyjnë në histori”

Aspettando la partita Italia-Albania a Piana degli Albanesi
La partita Italia-Albania, match valido per la qualificazione ai Mondiali 2018 in Russia, non può essere una partita qualsisasi. Nemmeno a Palermo, dove si è deciso di tenerla, lontano dalle aree con una forte presenza della comunità albanese. Perché, oltre a tantissimi albanesi che non hanno comunque rinunciato ad andare allo stadio, c’è il fatto che Palermo è a due passi da Piana degli Albanesi, il centro più importante e noto degli arbëreshë di Sicilia, dove il Tg Sport Sicilia di RAI 3 è andato a vedere l’aria che tira alla vigilia della partita.
Ecco cosa dicono nel paese:

Tare flet për ndeshjen e radhës Itali-Shqipëri e vlefshmë për Botërorin Rusi 2018: “Përvojat e ndeshjeve me Italinë e Spanjën e rrisin ekipin tonë, por duhet të jemi me këmbët në tokë”

Tiranë, 23 mars 2017 – Prej vitesh Drejtor i suksesshëm Sportiv te skuadra e Lazios, ish-sulmuesi e ish-kapiteni i Kombëtares kuqezi, Igli Tare, është ndër ata persona që e njeh mjaft mirë jo vetëm nivelin e kuqezinjve por në veçanti Kombëtaren e Italisë dhe lojtarët që janë pjesë e saj.

një intervistë telefonike për Procesin Sportiv në Top Channel, Tare jep recetën e tij se si mund t’i merren pikë Italisë. “Vetëm loja si skuadër mund të japë pikë. Loja si ekip mes linjave ku duhet të jemi shumë kompaktë. Unë besoj se De Biasi e ka analizuar shumë mirë ndeshjen ndaj Spanjës dhe nuk besoj se do të bëjmë të njëjtat gabime, që u mbyllëm para portës, duke shpresuar te ndonjë mrekulli”, është shprehur Tare.

Nga ana tjetër, Tare i fton të gjithë të kthehen me këmbët në tokë. “Të tilla ndeshje me skuadra të forta, ndihmojnë shumë kuqezinjtë për nga ana e përvojës. Sepse e jona është një kombëtare e re, me lojtarë të rinj dhe këto lloj ndeshjesh janë shumë të vlefshme për formimin e kësaj skuadre. Por, nga këtu, të pretendojmë që Shqipëria do të jetë protagoniste për të shkuar në Botëror, duke pasur parasysh që ka kundërshtarë Spanjën dhe Italinë, duhet të jemi të gjithë realistë. – vë në dukje Tare duke shtuar – Gjithsesi, nuk kemi asnjë arsye që të shkojmë në Palermo dhe të luajmë pa besim ose pa dëshirë për të treguar edhe ne nivelin tonë. Tashmë kjo skuadër e ka nivelin për t’i vënë në vështirësi skuadrat e mëdha”.

Në fund ai ka edhe dy fjalë për trajnerin De Biasi: “I uroj që të qëndrojë sa më gjatë në krye të Kombëtares, pasi është trajner që i ka treguar vlerat e tij”. Igli Tare kujton se duhet mbajtur parasysh që “Europiani është eksperiencë unike, por duke filluar nga ai [De Biasi] i pari, të gjithë të kthehen me këmbë në tokë dhe të shohin realitetin në sy”.

 

Ethet e takimit Itali-Shqipëri

Tiranë, 23 mars 2017 – Gianni De Biasi ka bërë një premtim surprizë në rast se kuqezinjtë fitojnë ndaj Italisë të premten në Palermo. Ai është gati të realizojë “rrugëtimin e Santiagos”  që përfaqëson një nga ritet e pelegrinazhit fetar më të famshme dhe njëkohësisht më të lodhshme në botë. Një rrugëtim në këmbë prej rreth 800 kilometrash, që nga vargmalet Pirenej deri në qytetin e Santiago De Kompostela në krahinën e Galicisë në Francë.

Tekniku e ka bërë këtë premtim në studiot e kanalit televiziv “Sky Sport”, gjatë një interviste në të cilën ka folur edhe për mundësitë e Shqipërisë në ndeshjen kundër Italisë.

“Nëse Shqipëria mund Italinë jam gati të bëj Rrugëtimin e Santiagos thuajse plotësisht”, ishte premtimi i trajnerit të kuqezinjve përpara kamerave.

Në këtë intervistë, De Biasi ka analizuar edhe atë që e pret në fushë në Palermo, ku sigurisht nuk parashikon një ndeshje të lehtë. “Nga Italia e Contes, te ajo e Venturas, sigurisht kanë ndryshuar lojtarët, të cilët, sipas meje, po bëjnë gjëra të jashtëzakonshme në kampionatin italian. Është katërshja e sulmit apo edhe lojtarë që luajnë jashtë si Verrati i cili po bëhet gjithnjë e më i rëndësishëm”, deklaroi De Biasi duke treguar në njëfarë mënyre edhe kujt i trembet. (ATSh)

 

 

 

Nga Rando Devole
Libri i ngjason ndonjëherë asaj shishes me mesazh brenda, që pasi hidhet ne det nga autori, mes valësh e rrymash, bën rrugëtime të gjata e të çuditshme, derisa prek tokën, ku kapet rastësisht nga një kalimtar/lexues në rërën e plazhit. Me siguri kështu ka ndodhur edhe për sprovën "Fenomenologia della merendina" (Clichy, 2016) të Riccardo Ventrella, që më ra në dorë krejt rastësisht.

E rastësia u referohet më shumë tipareve të mia si lexues, se sa ndodhive të udhëtimit të librit vetë. Sipas gjasës autori, ose vetë libri, nuk e ka imagjinuar kurrë se do të lexohej një ditë nga dikush që e ka kaluar fëmijërinë dhe adoleshencën pa merendina. Sepse, tekefundit, mesazhi në shishe kërkon gjithnjë një njeri që nuk është analfabet, ose që e njeh gjuhën me të cilën është shkruar. Përndryshe, duhet të mendojmë për vlerën tjetër të mesazhit, atë të kureshtjes për shembull, meqë mesazhi i padeshifrueshëm na bën të zbulojmë të tjera rrugë e mistere.

"Fenomenologia della merendina" është një udhëtim në kujtesën e shijeve të italianëve. Një lloj "katalog i arsyetuar i nostalgjisë" me pesëdhjetë e dy zëra. Pra nostalgjia është aspekt i rëndësishëm në rrugën midis merendinave të djeshme e të sotme, veçanërisht nëse është i lidhur me fëmijërinë. Megjithatë, jo i vetmi, ngaqë merendina në pamje të parë duket element pa rëndësi, e megjithatë fsheh shumë informacione, që evokojnë periudha dhe histori të tjera. Natyrisht, historia nuk bëhet, as me nostalgji, as me merendina, por pa ato historia, ose më mirë kujtesa kolektive, do të ishte më pak e pasur.

Në sprovën hyrëse të librit autori rreket të ofrojë një kuadër të përgjithshëm të zëmrës (merenda) dhe të merendinës. Prejardhjen si fjalë, konceptimin e dikurshëm, përhapjen gjatë mirëqenies ekonomike, roli i shpërndarjes dhe i paketimit, liria e zgjedhjes dhe e konsumit, reklama, ndikimi i konsumizmit, ardhja e produkteve nga jashtë shtetit, merendina si status symbol, ndërlikimet me dietat, krijimtaria e industrisë ushqimore, e të tjera si këto.

Temat vetëm sa preken, pa pretendime plotësie, por vetëm si ftesë për të reflektuar, individualisht e kolektivisht, për shije që bashkojnë breza të tërë. Pastaj janë skedat, pesëdhjetë e dy gjithsej, secila kushtuar një merendineje. Girella, Fiesta, Tin Tin, Duplo, Kinder Cioccolato, Buondì, Ringo, Togo, Saiwa, Toblerone, Succo Billy, Big Babol, Tuc, Cipster, Calippo, Tegolino, Frollini Galbusera, Fonzies, etj. Pak penelata tekstuale për secilën merendinë: kujtime, reklama, vlerësime, histori, shije, paketa, krahasime... Vërtet pak për ata që duan të njohin më shumë, shumë për ata që duan vetëm të evokojnë kohët e së kaluarës.

Libri u drejtohet kryesisht atyre që kanë pasur një përvojë të drejtpërdrejtë, d.m.th. atyre që i kanë ngrënë merendinat, kur ishin fëmijë ose të rritur; që sigurisht kanë perceptim ndryshe nga i imi. Në fakt, në Shqipërinë totalitare, d.m.th. deri në fillim të viteve 1990, merendinat nuk ekzistonin. Në ekonominë e centralizuar, pra jo kapitaliste, nuk kishte vend për merendinat me marka e prejardhje të ndryshme. Për të mos folur për varfërinë, që nuk ka lidhje me merendinat. Natyrisht, po flasim për zëmrat e për merendinat si sende, pra si artikuj ushqimorë, siç i njohim sot.

Duhet sqaruar menjëherë se zëmra tregon si kohën midis drekës dhe darkës ashtu edhe ushqimin që hahet në këtë kohë. Meqë ra fjala, ky dallim meritonte më shumë vëmendje nga libri i lartcituar, sepse diçka ka ndryshuar me kalimin e viteve. Zëmrat dhe merendinat, me karakterin praktik të tyre (mund të mbahen me vete e mund të hahen kudo e me shpejtësi) kanë ndikuar edhe në orarin e vakteve.

Tani merendinat hahen edhe në orën e drekës, sa për të futur diçka në gojë, kur "na errësohen sytë nga uria", siç thotë pak a shumë një reklamë, sikurse mund të konsumohen gjatë paradites. Për të mos folur për periudhat e depresionit, kur merendinat gëlltiten në vend të barnave.

Merendina ime, në Shqipërinë totalitare, ishte e pa paketuar dhe rrallë herë e ëmbël. Le t'i përjashtojmë pastat dhe ëmbëlsirat, sepse për pjesën më të madhe të popullsisë nuk mund të konsumoheshin përditë. Gjithsesi, buka nuk mungonte kurrë, shpesh e shoqëruar me gjëra me kripë, p.sh. me djathë të bardhë, ose të mbuluar me sheqer, me pak vaj sipër, kur nuk kishte gjalpë. Asnjë paketim për t'u hapur, për t'u tutëluar dhe për t'u hedhur. Asnjë produkt nuk reklamohej, sepse në ekonominë e centralizuar reklama do të ishte e pakuptimtë, ngaqë mungonte konkurrenca dhe tregu i lirë.

Merendinat që shikoheshin në televizionin italian - i cili ndiqej rreptësisht në mënyrë të fshehtë e ilegale - nuk dukeshin reale, por sikur i përkisnin një universi të largët, praktikisht irreal, sepse i paarritshëm. Ato pak merendina që mund ta kapërcenin izolimin, përfundonin të copëzuara në kafshatëza dhe ndaheshin nga e gjithë familja, aq sa nuk kuptohej mirë se çfarë shije kishin. Kurse paketa, qesja mbështjellëse, ruhej me xhelozi si relike e një bote tjetër.

E meritonte, pa dyshim. Ishte e bukur, me ngjyra, e lëmuar. Me imazhin ilustrues në plan të parë, sikur kishte dalë nga ndonjë ëndërr e bukur. Më kujtohet se një nga gjërat e para që bëra kur erdha në Itali ishte shijimi i të gjitha merendinave. I ndryshoja vazhdimisht, pavarësisht nga parapëlqimi.

Sipas gjasës ishte një mënyrë për ta njohur vendin, zakonet e tij ushqimore, ose një orvatje për të rindërtuar shpejt e shpejt një fëmijëri, që nuk e kisha jetuar mirë. Nuk mund të përjashtohet, natyrisht, që ishte thjesht grykësi.

Tani, kur kthehem në Shqipëri, e cila ka ndryshuar rrënjësisht nga kjo pikëpamje, shoh në supermarkete shumë merendina: disa prej tyre nuk ekzistojnë fare në raftet italiane. Të tjerë artikuj, të tjerë emra, të tjera imazhe, të tjera gjuhë. E nuk mungojnë, nga ana ime, përpjekje konkrete për të kuptuar, me fjalë të tjera kollofitje të shumëfishta, për të zbuluar shije të vjetra e të reja, e për të metabolizuar një botë që më përket, por në transformim të shpejtë edhe nga ana ushqimore.

Merendina, si të gjitha gjërat për t'u ngrënë, nuk është thjesht ushqim, një farë karburanti për trupin. Pas merendinës ka marrëdhënie njerëzore, komunikim, identitet, histori, ndryshime. Elemente që duhen zbuluar e rizbuluar. Për shembull, në kohën time pa merendina, shokëve u kërkohej ose u ofrohej një kafshatë. E bashkëndarja ishte e padiskutueshme, fundja duke i zgjatur fetën e bukës për kafshatën e zakonshme prej aligatori. Po në kohërat e merendinës, çfarë kërkohet e çfarë ofrohet? Një copë apo e tërë merendina? Pastaj, si e ku pozicionohet merendina në kohë/hapësirën moderne?

Nuk duhet të harrojmë se në botën e mirëqenies së përhapur, merendina e këndshme dhe joshëse shfaqet shpesh si sirenat e Uliksit. Nëse teprohet, mund të kthehet në rrezik. Mund të çojë në obezitet, në rast se është hiperkalorike. Ana e errët e ushqimit masiv qëndron në masën e përdorimit të tij.

Ja pra, një ushqim i thjeshtë e popullor si merendina, transformohet (edhe kur mungon) në një mjet njohjeje të vetes e të të tjerëve.

P.S. Shkrimi në italisht është botuar nga e revista kulturore "VIA PO - Conquiste del Lavoro" (18 shkurt 2017) me titull "Le merendine e la memoria". Përshtatur e shqipëruar nga autori.