Lifestyle - Shqiptari i Italisë

“Nëse kuqezinjtë mundin të kaltrit, hyjnë në histori”

Aspettando la partita Italia-Albania a Piana degli Albanesi
La partita Italia-Albania, match valido per la qualificazione ai Mondiali 2018 in Russia, non può essere una partita qualsisasi. Nemmeno a Palermo, dove si è deciso di tenerla, lontano dalle aree con una forte presenza della comunità albanese. Perché, oltre a tantissimi albanesi che non hanno comunque rinunciato ad andare allo stadio, c’è il fatto che Palermo è a due passi da Piana degli Albanesi, il centro più importante e noto degli arbëreshë di Sicilia, dove il Tg Sport Sicilia di RAI 3 è andato a vedere l’aria che tira alla vigilia della partita.
Ecco cosa dicono nel paese:

Tare flet për ndeshjen e radhës Itali-Shqipëri e vlefshmë për Botërorin Rusi 2018: “Përvojat e ndeshjeve me Italinë e Spanjën e rrisin ekipin tonë, por duhet të jemi me këmbët në tokë”

Tiranë, 23 mars 2017 – Prej vitesh Drejtor i suksesshëm Sportiv te skuadra e Lazios, ish-sulmuesi e ish-kapiteni i Kombëtares kuqezi, Igli Tare, është ndër ata persona që e njeh mjaft mirë jo vetëm nivelin e kuqezinjve por në veçanti Kombëtaren e Italisë dhe lojtarët që janë pjesë e saj.

një intervistë telefonike për Procesin Sportiv në Top Channel, Tare jep recetën e tij se si mund t’i merren pikë Italisë. “Vetëm loja si skuadër mund të japë pikë. Loja si ekip mes linjave ku duhet të jemi shumë kompaktë. Unë besoj se De Biasi e ka analizuar shumë mirë ndeshjen ndaj Spanjës dhe nuk besoj se do të bëjmë të njëjtat gabime, që u mbyllëm para portës, duke shpresuar te ndonjë mrekulli”, është shprehur Tare.

Nga ana tjetër, Tare i fton të gjithë të kthehen me këmbët në tokë. “Të tilla ndeshje me skuadra të forta, ndihmojnë shumë kuqezinjtë për nga ana e përvojës. Sepse e jona është një kombëtare e re, me lojtarë të rinj dhe këto lloj ndeshjesh janë shumë të vlefshme për formimin e kësaj skuadre. Por, nga këtu, të pretendojmë që Shqipëria do të jetë protagoniste për të shkuar në Botëror, duke pasur parasysh që ka kundërshtarë Spanjën dhe Italinë, duhet të jemi të gjithë realistë. – vë në dukje Tare duke shtuar – Gjithsesi, nuk kemi asnjë arsye që të shkojmë në Palermo dhe të luajmë pa besim ose pa dëshirë për të treguar edhe ne nivelin tonë. Tashmë kjo skuadër e ka nivelin për t’i vënë në vështirësi skuadrat e mëdha”.

Në fund ai ka edhe dy fjalë për trajnerin De Biasi: “I uroj që të qëndrojë sa më gjatë në krye të Kombëtares, pasi është trajner që i ka treguar vlerat e tij”. Igli Tare kujton se duhet mbajtur parasysh që “Europiani është eksperiencë unike, por duke filluar nga ai [De Biasi] i pari, të gjithë të kthehen me këmbë në tokë dhe të shohin realitetin në sy”.

 

Ethet e takimit Itali-Shqipëri

Tiranë, 23 mars 2017 – Gianni De Biasi ka bërë një premtim surprizë në rast se kuqezinjtë fitojnë ndaj Italisë të premten në Palermo. Ai është gati të realizojë “rrugëtimin e Santiagos”  që përfaqëson një nga ritet e pelegrinazhit fetar më të famshme dhe njëkohësisht më të lodhshme në botë. Një rrugëtim në këmbë prej rreth 800 kilometrash, që nga vargmalet Pirenej deri në qytetin e Santiago De Kompostela në krahinën e Galicisë në Francë.

Tekniku e ka bërë këtë premtim në studiot e kanalit televiziv “Sky Sport”, gjatë një interviste në të cilën ka folur edhe për mundësitë e Shqipërisë në ndeshjen kundër Italisë.

“Nëse Shqipëria mund Italinë jam gati të bëj Rrugëtimin e Santiagos thuajse plotësisht”, ishte premtimi i trajnerit të kuqezinjve përpara kamerave.

Në këtë intervistë, De Biasi ka analizuar edhe atë që e pret në fushë në Palermo, ku sigurisht nuk parashikon një ndeshje të lehtë. “Nga Italia e Contes, te ajo e Venturas, sigurisht kanë ndryshuar lojtarët, të cilët, sipas meje, po bëjnë gjëra të jashtëzakonshme në kampionatin italian. Është katërshja e sulmit apo edhe lojtarë që luajnë jashtë si Verrati i cili po bëhet gjithnjë e më i rëndësishëm”, deklaroi De Biasi duke treguar në njëfarë mënyre edhe kujt i trembet. (ATSh)

 

 

 

Nga Rando Devole
Libri i ngjason ndonjëherë asaj shishes me mesazh brenda, që pasi hidhet ne det nga autori, mes valësh e rrymash, bën rrugëtime të gjata e të çuditshme, derisa prek tokën, ku kapet rastësisht nga një kalimtar/lexues në rërën e plazhit. Me siguri kështu ka ndodhur edhe për sprovën "Fenomenologia della merendina" (Clichy, 2016) të Riccardo Ventrella, që më ra në dorë krejt rastësisht.

E rastësia u referohet më shumë tipareve të mia si lexues, se sa ndodhive të udhëtimit të librit vetë. Sipas gjasës autori, ose vetë libri, nuk e ka imagjinuar kurrë se do të lexohej një ditë nga dikush që e ka kaluar fëmijërinë dhe adoleshencën pa merendina. Sepse, tekefundit, mesazhi në shishe kërkon gjithnjë një njeri që nuk është analfabet, ose që e njeh gjuhën me të cilën është shkruar. Përndryshe, duhet të mendojmë për vlerën tjetër të mesazhit, atë të kureshtjes për shembull, meqë mesazhi i padeshifrueshëm na bën të zbulojmë të tjera rrugë e mistere.

"Fenomenologia della merendina" është një udhëtim në kujtesën e shijeve të italianëve. Një lloj "katalog i arsyetuar i nostalgjisë" me pesëdhjetë e dy zëra. Pra nostalgjia është aspekt i rëndësishëm në rrugën midis merendinave të djeshme e të sotme, veçanërisht nëse është i lidhur me fëmijërinë. Megjithatë, jo i vetmi, ngaqë merendina në pamje të parë duket element pa rëndësi, e megjithatë fsheh shumë informacione, që evokojnë periudha dhe histori të tjera. Natyrisht, historia nuk bëhet, as me nostalgji, as me merendina, por pa ato historia, ose më mirë kujtesa kolektive, do të ishte më pak e pasur.

Në sprovën hyrëse të librit autori rreket të ofrojë një kuadër të përgjithshëm të zëmrës (merenda) dhe të merendinës. Prejardhjen si fjalë, konceptimin e dikurshëm, përhapjen gjatë mirëqenies ekonomike, roli i shpërndarjes dhe i paketimit, liria e zgjedhjes dhe e konsumit, reklama, ndikimi i konsumizmit, ardhja e produkteve nga jashtë shtetit, merendina si status symbol, ndërlikimet me dietat, krijimtaria e industrisë ushqimore, e të tjera si këto.

Temat vetëm sa preken, pa pretendime plotësie, por vetëm si ftesë për të reflektuar, individualisht e kolektivisht, për shije që bashkojnë breza të tërë. Pastaj janë skedat, pesëdhjetë e dy gjithsej, secila kushtuar një merendineje. Girella, Fiesta, Tin Tin, Duplo, Kinder Cioccolato, Buondì, Ringo, Togo, Saiwa, Toblerone, Succo Billy, Big Babol, Tuc, Cipster, Calippo, Tegolino, Frollini Galbusera, Fonzies, etj. Pak penelata tekstuale për secilën merendinë: kujtime, reklama, vlerësime, histori, shije, paketa, krahasime... Vërtet pak për ata që duan të njohin më shumë, shumë për ata që duan vetëm të evokojnë kohët e së kaluarës.

Libri u drejtohet kryesisht atyre që kanë pasur një përvojë të drejtpërdrejtë, d.m.th. atyre që i kanë ngrënë merendinat, kur ishin fëmijë ose të rritur; që sigurisht kanë perceptim ndryshe nga i imi. Në fakt, në Shqipërinë totalitare, d.m.th. deri në fillim të viteve 1990, merendinat nuk ekzistonin. Në ekonominë e centralizuar, pra jo kapitaliste, nuk kishte vend për merendinat me marka e prejardhje të ndryshme. Për të mos folur për varfërinë, që nuk ka lidhje me merendinat. Natyrisht, po flasim për zëmrat e për merendinat si sende, pra si artikuj ushqimorë, siç i njohim sot.

Duhet sqaruar menjëherë se zëmra tregon si kohën midis drekës dhe darkës ashtu edhe ushqimin që hahet në këtë kohë. Meqë ra fjala, ky dallim meritonte më shumë vëmendje nga libri i lartcituar, sepse diçka ka ndryshuar me kalimin e viteve. Zëmrat dhe merendinat, me karakterin praktik të tyre (mund të mbahen me vete e mund të hahen kudo e me shpejtësi) kanë ndikuar edhe në orarin e vakteve.

Tani merendinat hahen edhe në orën e drekës, sa për të futur diçka në gojë, kur "na errësohen sytë nga uria", siç thotë pak a shumë një reklamë, sikurse mund të konsumohen gjatë paradites. Për të mos folur për periudhat e depresionit, kur merendinat gëlltiten në vend të barnave.

Merendina ime, në Shqipërinë totalitare, ishte e pa paketuar dhe rrallë herë e ëmbël. Le t'i përjashtojmë pastat dhe ëmbëlsirat, sepse për pjesën më të madhe të popullsisë nuk mund të konsumoheshin përditë. Gjithsesi, buka nuk mungonte kurrë, shpesh e shoqëruar me gjëra me kripë, p.sh. me djathë të bardhë, ose të mbuluar me sheqer, me pak vaj sipër, kur nuk kishte gjalpë. Asnjë paketim për t'u hapur, për t'u tutëluar dhe për t'u hedhur. Asnjë produkt nuk reklamohej, sepse në ekonominë e centralizuar reklama do të ishte e pakuptimtë, ngaqë mungonte konkurrenca dhe tregu i lirë.

Merendinat që shikoheshin në televizionin italian - i cili ndiqej rreptësisht në mënyrë të fshehtë e ilegale - nuk dukeshin reale, por sikur i përkisnin një universi të largët, praktikisht irreal, sepse i paarritshëm. Ato pak merendina që mund ta kapërcenin izolimin, përfundonin të copëzuara në kafshatëza dhe ndaheshin nga e gjithë familja, aq sa nuk kuptohej mirë se çfarë shije kishin. Kurse paketa, qesja mbështjellëse, ruhej me xhelozi si relike e një bote tjetër.

E meritonte, pa dyshim. Ishte e bukur, me ngjyra, e lëmuar. Me imazhin ilustrues në plan të parë, sikur kishte dalë nga ndonjë ëndërr e bukur. Më kujtohet se një nga gjërat e para që bëra kur erdha në Itali ishte shijimi i të gjitha merendinave. I ndryshoja vazhdimisht, pavarësisht nga parapëlqimi.

Sipas gjasës ishte një mënyrë për ta njohur vendin, zakonet e tij ushqimore, ose një orvatje për të rindërtuar shpejt e shpejt një fëmijëri, që nuk e kisha jetuar mirë. Nuk mund të përjashtohet, natyrisht, që ishte thjesht grykësi.

Tani, kur kthehem në Shqipëri, e cila ka ndryshuar rrënjësisht nga kjo pikëpamje, shoh në supermarkete shumë merendina: disa prej tyre nuk ekzistojnë fare në raftet italiane. Të tjerë artikuj, të tjerë emra, të tjera imazhe, të tjera gjuhë. E nuk mungojnë, nga ana ime, përpjekje konkrete për të kuptuar, me fjalë të tjera kollofitje të shumëfishta, për të zbuluar shije të vjetra e të reja, e për të metabolizuar një botë që më përket, por në transformim të shpejtë edhe nga ana ushqimore.

Merendina, si të gjitha gjërat për t'u ngrënë, nuk është thjesht ushqim, një farë karburanti për trupin. Pas merendinës ka marrëdhënie njerëzore, komunikim, identitet, histori, ndryshime. Elemente që duhen zbuluar e rizbuluar. Për shembull, në kohën time pa merendina, shokëve u kërkohej ose u ofrohej një kafshatë. E bashkëndarja ishte e padiskutueshme, fundja duke i zgjatur fetën e bukës për kafshatën e zakonshme prej aligatori. Po në kohërat e merendinës, çfarë kërkohet e çfarë ofrohet? Një copë apo e tërë merendina? Pastaj, si e ku pozicionohet merendina në kohë/hapësirën moderne?

Nuk duhet të harrojmë se në botën e mirëqenies së përhapur, merendina e këndshme dhe joshëse shfaqet shpesh si sirenat e Uliksit. Nëse teprohet, mund të kthehet në rrezik. Mund të çojë në obezitet, në rast se është hiperkalorike. Ana e errët e ushqimit masiv qëndron në masën e përdorimit të tij.

Ja pra, një ushqim i thjeshtë e popullor si merendina, transformohet (edhe kur mungon) në një mjet njohjeje të vetes e të të tjerëve.

P.S. Shkrimi në italisht është botuar nga e revista kulturore "VIA PO - Conquiste del Lavoro" (18 shkurt 2017) me titull "Le merendine e la memoria". Përshtatur e shqipëruar nga autori.

 

Scuola amarcord
Di Adela Kolea

Inerente alla scuola dei nostri tempi in Albania, anni '80, ed alle divise scolastiche, mi venne in mente un episodio concentrato soprattutto sul colletto bianco, parte integrale della divisa scolastica.

Della divisa, rigorosamente accurata nei dettagli, assieme al grembiule nero, faceva parte anche il fazzoletto rosso che veniva ottenuto ed utilizzato a metà delle elementari, il cosiddetto “shalli i pionierit”, elemento determinante delle divise di varie istituzioni, scolastiche o meno, di tutti i paesi che abbracciavano l'ideologia comunista. Questo, sostituiva la “stella” applicata in precedenza sul grembiule, come elemento distintivo degli alunni più bravi e devoti alla scuola elementare. Questa stella, le bambine le rendeva delle “yllka” ed i bambini, dei “fatos”. “Yllka” e “Fatos” sono, guarda caso, anche dei nomi di persona albanesi, tipici del periodo totalitario.

Bene: avevo la fortuna di possedere dei bellissimi colletti bianchi! Perché mia madre è sempre stata molto brava a lavorare a mano, per cui avevo colletti bianchi ricamati a fili "mouliné" colorati e di quelli fatti ad uncinetto, che cambiavo ogni giorno e ne ero diventata forse inconsapevolmente, appassionata di essi addirittura.

Ero alle scuole medie ed il sabato, di solito, prendevo dopo scuola l'autobus assieme alla mia compagna di classe, Rudina, per andare a trascorrere il fine settimana da mia nonna. Mia nonna e Rudina abitavano vicino. In autobus percorrevamo tutto il raccordo della città, Tirana, situato lungo il fiume Lana, chiamato "unaza"e questo giro costituiva per noi una sorta di divertimento.

Avvicinandomi al condominio dove abitava la nonna, scendo dall'autobus. Nel davanzale del balcone del piano rialzato di un altro condominio lì vicino, si era affacciata una donna, che rivolgendosi a me, mi disse:

"Sai che hai dei bei colletti bianchi tu, ragazzina?" Ero abituata a non dare confidenza agli sconosciuti. Anche se devo dire che, per i tempi che correvano, delinquenza non ce n'era in Albania. Figuriamoci! C'era la dittatura. E insomma, quella donna mi si era rivolta con educazione e vista l'età, sulla quarantina, imponeva fiducia. Per cui mi fermai sotto il suo balcone. "Mi daresti un attimo il colletto? - mi disse. Il tempo di copiarlo sulla carta, perché lavoro a mano anch'io e questo modello di colletto mi è piaciuto". "Ah, va bene - le risposi - prego!" E tirai via dal collo il mio adorato colletto bianco, allungandoglielo al suo davanzale del balcone.

Bene. Aspettai circa dieci minuti sotto il suo balcone, per riavere indietro il mio colletto, ma niente. La signora non si faceva vedere. Aspettai qualche altro minuto ancora e poi girai dietro al palazzo, laddove c'era l'entrata condominiale. Allora, i nostri vecchi stabili non avevano né portoni e né citofoni. Calcolai la posizione del suo appartamento, essendo piano terra e collegandolo con la direzione del balcone da cui la signora mi aveva parlato, trovai la sua porta di casa. Suonai. Una volta, due tre... Ma niente. Nessuno rispondeva.

Era la prima volta in cui mi scontravo ad un brutto episodio del genere.
Si era trattato di un furto ma, di classe! Un furto in dittatura soprattutto! In un periodo in cui la delinquenza non aveva la vita facile per le regole e la condotta di vita imposte dal regime. Nonostante si trattasse forse di un oggetto non di valore, almeno per gli altri, per me quel colletto bianco da divisa scolastica valeva molto invece. Era stato fatto da mia madre. Ma a prescindere, era il gesto di quella donna che mi aveva indignato tanto!

Non mi ero nemmeno lamentata del fatto in famiglia: avevo circa 12 anni e non di più. Raccontato così, non so se mi avrebbero creduto. L’episodio aveva dell'incredibile. Io stessa stentavo a crederci. Ecco, infatti il suo amaro effetto ha fatto sì che io oggi, ne raccontassi a voi l’accaduto sgradevole, nonostante ne sia passato di tempo … Avevo pensato anche di non voler diventare io, un' ipotetica causa di litigio per i più grandi.

Per cui in casa, dissi che purtroppo, il colletto l'avevo perso. Mi sarebbe scivolato dal collo senza che me ne accorgessi. Ma, indubbiamente ci ero rimasta molto male. Questo mi è venuto in mente oggi, come un episodio amarcord della scuola in Albania tra svariate cose positive che riporto da quel sistema scolastico naturalmente.

Oggi, 7 marzo, e in Albania si celebra la Giornata Nazionale dell’Insegnante. Noi abbiamo avuto la fortuna di essere stati istruiti molto bene da ottimi professionisti. E tutto ciò che abbiamo avuto come base di istruzione ci è servito nella vita in seguito, nell’approfondimento di tutti i rami del sapere, approfondimenti conseguiti da parte nostra un po’ in tutto il mondo.

 

 

 

Al Bano shpjegon një gjest ndaj Ermal Metës për të cilin u kritikua

Në një intervistë që do të transmetohet nesër në Verissimo të Canale 5, Al Bano - për herë të parë në televizion pas eliminimit në Sanremo, - do të flasë mes të tjerash edhe për një gjest ndaj Ermal Metës.

Natën e fundit, ndërsa ndaheshin çmimet, në një moment ndërsa të dy ishin në skenë, Al Bano i këput një lule buqetës që sapo iu dha Ermal Metës, gjest që nuk kaloi pa u vënë re, madje u kritikua shumë nga publiku.

Ja si e shpjegon Al Bano: “Meta është i zoti. Këndoi një version të mrekullueshëm  të “Amara Terra mia”. I respektoj shqiptarët, madje edhe unë kam pasaportë shqiptare, nuk do të mund të bëja kurrë gjë kundër tij. Gjesti im, i këputjes së lules ishte ironik, sepse ndryshe nga gjithë të tjerët të vlerësuar me çmime që ishin në skenë, vetëm unë nuk kisha gjë në dorë”.

Leggi anche: Ermal Meta ospite di Amici, Kledi Kadiu coreografa la sua Vietato Morire

 

 

 

 

 

Të rinj me origjinë kosovare po shkëlqejnë sot në muzikë dhe futboll, duke u kthyer në simbole të një populli të ri e dinamik dhe në idhuj e frymëzues krenarie kombëtare
Nga Lavdrim Lita, East Journal

Muzika ka qenë gjithnjë pjesë e rëndësishme e kulturës shqiptare. Në Kosovë, përveç muzikës folk, edhe muzika pop, rap dhe rock po bëhen gjithnjë e më popullore, veçanërisht falë interpretueseve vajza. Sot nga e gjithë bota vëmendja është përqendruar te Rita Ora, Dua Lipa, Era Istrefi dhe Bebe Rexha. Yje të muzikës pop që po çajnë përpara në renditjet ndërkombëtare dhe që kanë si pikë të përbashkët fakin se janë bija të diasporës së madhe kosovare.

Rita Ora, në zyrën e Gjendjes Civile Sahatçiu, e lindur në Prishtinë për e rritur në Britaninë e Madhe, është një nga kënkëtaret e reja më në modë e viteve të fundit. Dua Lipa, e lindur në Londër në vitin 1995 nga prindër nga Prishtina, dhe që ka jetuar për disa vjet në Kosovë gjatë adoleshencës së saj, po bëhet e njohur në Evropë falë këngës Be the one, prej disa ditëve në top ten të këngëve më të shiturave. Yjet premtuese Bebe Rexha dhe Era Istrefi, nga familje kosovare, sapo kanë hyrë në panoramën botërore të muzikës.

Jo vetëm muzikë

Edhe futbolli po kthehet në një arsye krenarie kombëtare falë diasporës. Kombëtarja e Shqipërisë është thuajse e gjitha e përbërë nga lojtarë me prejardhje nga Kosova. Plot 13 futbollistë të pranishëm mes kuqezinjve jaënë me origjinë kosovare (Ertrit Berisha, Gashi, Gjimshiti, sa për të përmendur ndonjë) dhe luajnë në skuadra të mëdha të kampionateve më të rëndësishme të Evropës.

Ndërsa shumë të tjerë, duke pasur shtetësi të dyfishtë dhe duke qenë të rritur jashtë Kosovës, kanë vendosur të luajnë me kombëtaret e vendeve që i kanë adoptuar. Kështu për shembull, Xherdan Shaqiri, futbollist shqiptar i kombëtares zvicerane, luan me  skuadrën Stoke City, më parë me Bayern të Mynihut dhe Inter. Granit Xhaka, edhe ky i kombëtares zvicerane luan me Arsenal-in,  ndërsa vëllai i tij Taulanti është në radhët e kuqezinjve. Edhe zvicerani Valon Behrami, që në të shkuarën ka lozur në skuadrat e Napolit, Fiorentinës dhe Lazios, është me origjinë nga Kosova. Prej pak kohësh kombëtarja kosovare e futbollit është pranuar nga FIFA dhe UEFA dhe priten rezultate të mira.

Përqindja e lartë e zvicero-kosovarëve nuk është rastësi. Komuniteti kosovar në Zvicër ka rrënjë të thella. Duke filluar nga vitet ‘60, një marrëveshje mes Bernës dhe Beogradit bëri të mundur që shumë punonjës kosovarë të transferoheshin në Zvicër. Një tjetër motiv i këtij emigracioni ishin persekutimet e regjimit të Millosheviçit gjatë viteve ’80: kulmi u arrit me luftën e vitit 1999 kur emigruan në Zvicër rreth 53 mijë kosovarë.

Me gjithë këtë eksod, Kosova është akoma një vend të rinjsh: dy milionë banorët e saj kanë moshën mesatare më të ulët të Evropës, gjysma e tyre është nën 27 vjeç. Nga ana tjetër, thuajse 60% janë të papunë. Futbolli dhe muzika shqiptare e Kosovës përpiqen të jenë kolona zanore e një populli dinamik që do të jetojë dhe të jetë i lumtur.

Artikulli në origjinal në East Journal KOSOVO: Il riscatto dei giovani tra musica e calcio

 

La prossima puntata di Amici, sabato su Canale 5, si preannuncia molto speciale, piena di emozioni da non perdere. Specialmente per tantissimi ammiratori di Kledi Kadiu e Ermal Meta che segneranno forse il momento clou del noto programma di Maria de Filippi. Infatti, reduce della ottima esperienza sanremese, Ermal Meta sarà ospite d’onore e canterà dal vivo il suo brano del festival. La sua performance sarà accompagnata da alcuni ballerini della scuola che interpreteranno una coreografia di Kledi Kadiu.
“Sono molto contento che la mia idea è stata subito accettata – dice Kledi Kadiu per Shqiptariiitalise.com – Sono felice di tradurre in passi di danza, Vietato Morire, perché apprezzo la canzone dai contenuti forti e per niente scontati e stimo molto l’artista Ermal Meta, nostro connazionale”.
Ecco durante le prove di questi giorni: