Shqiptarë të Italisë - Shqiptari i Italisë

Ama la lirica: “Nonostante una parte del mio tempo è dedicato agli impegni familiari, il canto resta la mia priorità di vita”. E sogna ancora la sua amata Scutari lasciata 25 anni fa: “Rimane un mio grande desiderio cantare di nuovo al Teatro Migjeni, magari con i vecchi compagni del liceo musicale Prenke Jakova”
di  Eliza Çoba

Quella del 26 novembre è stata una bella commemorazione del 105° anniversario dell’Indimendenza. In una chiesa importante per la comunità catolica albanese in Italia, come quella di San Giovanni della Malva al centro di Roma, con la musica popolare e tradizionale albanese, iterpretata dal soprano Ana Lushi, il mezzosoprano Irida Dragoti e il tenore Refat Lleshi, accompagnati al pianoforte dal maestro Oliver Gruda.

Una serata trionfante per i nostri artisti, applauditi dal pubblico, poiché hanno saputo portare in scena, con spiccata eleganza e grande professionalità, l’animo del popolo albanese.

Dopo il concerto ho avuto la possibilità di intervistare una delle protagoniste della serata, il soprano Ana Lushi, nata a Scutari dove era molto conosciuta e apprezzata pur avendo lasciato la città da giovanissima per trasferirsi 25 anni fa a Roma.

Carissima Ana, come è stato il primo impatto con una metropoli come Roma?

Costellato da molte difficoltà, direi. Venivo da una nazione molto diversa rispetto ai paesi occidentali. L’Albania dopo la morte di Enver Hoxha e la caduta del muro di Berlino si stava aprendo al mondo, ma nella nostra generazione erano rimasti gli strascichi delle vecchie ideologie. Facevo parte di un gruppo di studenti scelti per formarsi culturalmente nelle Università Italiane. Ma, nonostante il privilegio di essere sostenuti e seguiti economicamente dai Frati Gesuiti, il vuoto lasciato dall’abbandono dei luoghi dove si è cresciuti, dagli amici, dai familiari è stato un addio straziante. Ricordo quel giorno l’auto che si allontanava dalla mia città, dal Teatro “Migjeni” , dove ho mosso i miei primi passi nel mondo del canto, dal bellissimo lago,  dal fiume dove in estate andavamo a fare il bagno,  mentre  il castello spariva dal mio sguardo e non sentivo più il suono delle voci amiche. Fu un addio dalle abitudini più care e l’avvio verso un nuovo mondo.

Come sei riuscita a colmare il vuoto e quali sono stati i  primi punti di riferimento per quanto riguarda la la tua professione?

Dopo l’arrivo a Roma, alloggiavo in  un collegio di suore Spagnole vicino a Villa Torlonia. Le ragazze che frequentavano il collegio, studentesse universitarie come me, erano molto disponibili nei miei confronti e mi aiutavano a colmare le mie carenze linguistiche iniziali. Ho intrapreso, con alcune di loro, un rapporto di sincera amicizia che mi ha aiutato a superare i momenti di nostalgia e di distacco dalla terra natia. Una di queste ragazze, studiava, come me, canto lirico. È stata lei a presentarmi il mio primo maestro in Italia, Renato Guelfi. In seguito ho studiato con altri bravissimi artisti come il grande baritono Renato Bruson e Antonio Puccio. Ho debuttato al teatro  Argentina di Roma e al teatro Giglio di Lucca con l’opera di Mozart “Il Ratto dal Serraglio” nel ruolo di Konstanze. E successivamente La Traviata, Madama Butterfly e tanti altri ruoli.

Parlami di te come artista, alla ricerca di nuove affermazioni in un mondo così difficile come quello della musica lirica. Qual è la tua fonte di ispirazione che ti spinge a continuare a sognare mete artistiche sempre maggiori? Quali sono anche le difficoltà quotidiane che una madre deve affrontare e saper conciliare con le esigenze artistiche.

Nel panorama musicale dell’opera lirica in Italia, purtroppo, pur essendoci molti artisti emergenti, si continua ad ascoltare e  sentire sempre gli stessi nomi. Effettivamente, troppo raramente si dà spazio alla qualità, ma i grandi Enti Lirici scritturano le voci su indicazione di poche grandi agenzie. La passione per il canto mi spinge a studiare nuovi ruoli, nella speranza che qualcosa cambi nel complesso mondo della lirica. Nonostante  una parte del mio tempo è dedicato agli impegni familiari, il canto resta la mia priorità di vita.

Attualmente ho avuto modo di seguirti molto spesso e sono stata colpita dalla tua bravura. Hai potuto duettare con tenori di alto livello, con pianisti affermati, sia connazionali che italiani. Come vi siete incontrati?

Si. Ho avuto ultimamente la possibilità di esibirmi con artisti  di alto spessore musicale. Ci siamo incontrati quasi per caso e l’affiatamento è stato immediato. D’altronde quando si parla lo stesso linguaggio, intento quello musicale, è più facile capirsi.

La tua bellissima famiglia ti segue dappertutto. Vorresti che le tue bimbe calcassero le tue orme, o hai altri sogni per loro?

I figli dovrebbero seguire le loro inclinazioni. Certo che le mie due figlie sono cresciute con l’opera lirica. Ricordando alcuni episodi simpatici, Elena, la figlia maggiore, all’età di un anno e mezzo cantava un terzetto tratto dall’opera “Don Giovanni” di Mozart, a tre anni cantava il concertato del Barbiere  di Siviglia e 4 anni l’ultimo atto della Madama Butterfly. Ora studia Pianoforte. Spero che possano proseguire con la musica colta che arricchisce l’animo umano. ”La musica è la lingua dello spirito. La sua segreta corrente vibra tra il cuore di colui che canta e l’anima di colui che ascolta”, per dirla con le parole del poeta e filosofo Kahlil Gibran.

Ci sono dei progetti, magari anche oltre al canto, che vorrebbe un domani affrontare e realizzare ?

Sono piena di progetti e continuo a preparare opere liriche. Inoltre sto preparando la tesi in “Storia della musica” alla facoltà di Lettere e Filosofia dell’università “La Sapienza”.

Vorresti tornare nella tua Scutari e cantare lì come quando avevi 20 anni?

Molto spesso mi capita di sognare Scutari, l’infanzia felice e spensierata di quei momenti giovanili. Rimane un mio grande desiderio cantare di nuovo al Teatro Migjeni, magari con i vecchi compagni del liceo musicale Prenke Jakova.

Auguro che i tuoi sogni si possano realizzare e che tu possa essere protagonista di grandi concerti.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Giovedì sera alle ore 21, Interregnum, il suo ultimo lavoro, verrà presentato al cinema La Compagnia

Rrëfimi dhe muzika e Iridës përcjellin trishtim, lumturi, dhimbje, ironi… Sarabanda Postcomunista është një spektakël i Hora Quartet, grupi që Irida ka ngritur bashkë me disa instrumentistë italianë xhazi të përpirë nga ato ritme të parregullta tipike të Ballkanit. Të shtunën, 30 shtator, nga ora 22:00, mund të ndiqet në Romë, në Club 55 Pigneto
Nga Amarilda Dhrami

Nina është 33 vjeç, është e ëmbël, melankolike, ironike, ndonjëhere e trishtuar. Është një vajzë plot jetë. I bie violës dhe muzika dhe tekstet e saj të shoqërojnë në vende të largëta të kujtesës së saj.

Edhe Irida Gjergji ka të njëjtën moshë, i bie violës dhe nëpërmjet Ninës arrin të shkojë në ato vende të largëta.

Irida ka lindur në Shqipërinë komuniste. Ndër kujtimet e saj të fëmijërisë ka baletet e Stravinskijt që shikonte në televizor, kaosin mbas rënies së regjimit dhe reklamat e Coca Cola-s. Nga koha e adoleshencës mban mend pasionin për violën, plumbat që fluturonin nga një anë në tjetrën dhe shoqen e saj Albanën. Vite më vonë Irida u transferua në Itali për tu diplomuar në konservatorin e qytetit të Pescara-s. Dëshironte të ndiqte ëndrrat e saj dhe të mos i nënshtrohej fatit të shkruar për çdo vajzë të mirë shqiptare të asaj kohe: martesës e realizimit të saj në familje si bashkëshorte e nënë.

Në Itali ndoqi edhe pasionin e saj për teatrin. Nina është personazhi i projektit të saj Sarabanda Postcomunista që lind si autobiografi për të trajtuar statusin e imigrantit por pa hequr dorë nga muzika dhe folklori shqiptar. Është një koncert/spektakël ku kontrabasi ndërthuret me pianon, baterinë, violën dhe zërin e Ninës. Një grup instrumentistësh italianë xhazi që janë përpirë nga ato ritme të parregullta tipike të Ballkanit e që, bashkë me Iridën, kanë formuar Hora Quartet. Kush ndodhet në Romë mund të ndjekë spektaklin të shtunën, 30 shtator, nga ora 22:00, në Club 55 Pigneto.

Irida këndon në shqip, por edhe pse teksti është në një gjuhë të panjohur për italianët, muzika e saj bën t’i ngjethet mishi kujtdo. Nuk është e nevojshme të kuptoni, mjaft të jini të lirshëm e të ndieni. Rrëfimet e saj përmbajnë trishtim, lumturi, dhimbje, ironi, ndjenja që shprehen menjëherë më pas me muzikën e saj.

“Shkrimi i kësaj pjese ka qenë katartik” rrëfen Irida. “Nuk është e thjeshtë të flasësh për vitet ’90 dhe për vitin 1997. Janë vite që të lënë shenjë. Shkruaja gjithçka që më vinte në mendje dhe më pas fshija gjërat më patetike dhe të dhimbshme për të lënë një rrëfim të lehtë dhe me nota ironie. Nuk ishte e thjeshtë të rilexosh gjithë ç’ke shkruar, veçanërisht kur frymëzohesh nga ç’ke përjetuar. Me anë të personazhit të Ninës jam përpjekur të qëndroj larg asaj çka rrëfej”.

Nina flet për problemet e ndeshura për përtëritjen e lejes së qëndrimit në Itali, për të qenit një vajzë e re shqiptare, për marrëdhënien e vështirë me të atin, për Albanën, shoqen e saj të shkollës së mesme. Një ditë një djalë që njihnin u propozoi të hipnin në makinën e tij. Albana shkoi edhe pse Irida i lutej të mos e bënte. Që nga ajo ditë Irida nuk e ka parë më. Është e vëhtirë të tregosh të tilla gjëra, ndaj Irida ia beson Ninës. Ajo nuk deshi të hipte në atë makinë. E shpëtoi viola e saj.

Shkrimi është botuar fillimisht në italisht në të përjavshmen Left me titullin La sarabanda postcomunista di Nina e le sue amiche

 

 

 

 

Fioralba: “Io stessa, pur avendo delle radici fiere e fortissime albanesi, potrei diventare per legge un’orgogliosa italiana iure culturae. Siamo un milione senza cittadinanza, l’Italia è la nostra casa, qui siamo cresciuti e qui abbiamo imparato a pensare con i valori della costituzione italiana: la democrazia, l’uguaglianza e la solidarietà. Prima o poi, i senatori si fideranno di noi, bambini e ragazzi italiani senza cittadinanza”

Sonte ndihem njësoj si më 8 korrik të vitit 1998 kur vëllai im Albioni u nis për në Itali. E njëjta situatë, të njëjtat emocione, i njëjti trishtim në sytë e nënës tonë, që si atëherë qëndron në këmbë pranë dritares edhe sonte, me sytë plot lot dhe pa forcën për të thënë diçka.

Atëherë Albioni u nis nga Vlora me gomone kur ishte vetëm 16 vjeç, pa pasur frikë. U nis për të ndryshuar jetën, për të rifilluar. Çfarë jete mund të ndryshonte një adoleshent që jetën sapo e kish filluar?

Në ato vite të gjithë ëndërronin të iknin nga Shqipëria, një vend që kish përjetuar situatë shumë të vështirë pas një viti lufte civile të brendshme që kish mbjellë vdekjen e shumë të rinjve dhe të shumë miqve e të afërmve, të vëllezërve tanë. Sipas statistikave, gjatë vitit 1997 humbën jetën mbi 3.800 persona, 360 ndër të cilët ishin policë, dhe mbetën të plagosur 5.000 të tjerë. Qytetet më problematike, Vlora, Berati, Levani i Fierit përjetuan një situatë të tmerrshme: forcat e rendit nuk ekzistonin më dhe kazermat e ushtrisë u boshatisën nga njerëzit që kërkonin të merrnin nga një armë për t’u mbrojtur. Në Berat vdisje edhe per një fjalë të gabuar apo pse ndodheshe në vendin dhe çastin e gabuar, ku banda rivale masakroheshin me njëra-tjetrën.

Albioni, emigrant i valës së katërt të emigracionit shqiptar në Itali, siç e quan  emigracionin e asaj periudhe sociologu Rando Devole në librin "l'emigrazione Albanese in Italia", mori rrugën pas fundosjes në kanalin e Otrantos të anijes Katër i Radës, pas nënshkrimit të një marrëveshjeje nga Berisha e Berlusconi për ndalimin e emigracionit të paligjshëm. Sepse asgjë nuk mund të ndalë një person që vendos të emigrojë për një të ardhme më të mirë.

Me të mbërritur në Itali, Albioni hyri në një komunitet për të mitur të pashoqëruar. Qe shumë e vështirë për të. Ato pak herë që mundej të merrte në telefon qante kur dëgjonte zërin e nënës.

Në komunitet, Albioni mësoi gjuhën italiane dhe ndoqi 3 vjet të shkollës tetëvjeçare. Nisi të merrte një zanat, atë të zrukthtarit që vazhdon të bëjë edhe sot.

Ndoqi kurs profesional mbrëmjeve ndërsa ditën ishte në punishten e Guido Busnellit, një mjeshtër jo vetëm i drurit por edhe i jetës. Ka ndihmuar shumë e shumë të rinj të rriten, të bëhen në radhë të parë burra, jo thjesht zdrukthtarë.

Falë tij, Albioni mësoi se ngjyra e kuqe e flamurit shqiptar nuk simbolizonte vetëm gjakun e partizanëve shqiptarë por edhe atë të partizanëve italianë sepse Italia s'ishte vetëm ajo fashiste që na kishte pushtuar gjatë luftës së dytë botërore.

Falë Guidos, mësoi dialektin e Briancës dhe fjalët e urta, që mbante shënim në bllokun e tij. Mësoi himnin e Mamelit, poezitë e kënduara të Fabrizio De Andrésë, tekstet e Guccinit, këngët e Lucio Dallas. Falë tij, mësoi të kapë ironinë e Giorgio Gabber, të lexojë letrat e Don Lorenzo Milanit, poezitë e Pasolinit, të shijojë filmat e Totòsë, Fellinit, Rossellinit. Nisi të lexojë Nitzche, Freud, të bëjë të vetën filozofinë e Antonio Gramscit, të këndojë dhe të emocionohet me Bella Ciao dhe të marrë pjesë me përkushtim në çdo manifestim të 25 prillit, ditës së çlirimit.

Albion mësoi të donte Italinë si të ishte vendi i tij, e megjithatë iu deshën 18 vjet që të njihej ligjërisht si qytetar i saj. E ata qindra mijëra të rinj që ashtu si ai kanë kaluar në Itali vitet më të bukura ndër të cilat formohet jeta, adoleshenca, a nuk e meritojnë Ius Soli?

Kur shkoi të betohej se do t’i qëndrojë besnik Kushtetës italiane, Albioni nuk veshi xhaketë dhe rroba të reja, nuk ishte për të "festuar", ishte një detyrim civil dhe një e drejtë që i takonte. Ndaj shkoi në Komunë drejtpërdrejt nga puna, me të njëjtat rroba pune që vesh përditë.

Jeta e tij nuk ndryshoi shumë: gjithnjë u pagua si emigrant dhe sa herë që dikush do të kishte bërë një faj, nuk ngurronin ta ngrinin gishtin kundër tij,"l'albanese". U zemërua Albioni, u përpoq gjithmonë që të ndryshonte gjërat por në fund u gjend edhe njëherë i detyruar të emigronte.

Sot u nis për herë të dytë. Do të vuajë dyfish sepse në zemër tani ka dy vende për të cilat do ta marrë shumë malli. Do t’i mungojë Shqipëria që e lindi dhe Italia që e rriti dhe e formoi.

Marsela Koçi

 

Leart Dhrami është sipërmarrësi fitues i kategorisë së Rritjes së Fitimit në edicionin e fundit të Moneygram Awards. "Mësova zanatin duke parë e duke pyetur. Nuk jam dorëzuar përpara asnjë lloj vështirësie. Me gjithë punën e përnatshme, me gjithë mundin dhe lodhjen, gjithnjë kam shkuar përpara”

Për Leart Dhramin zilja bie në orën 20.30. Darka me familjen, një kafe pa sheqer për të hapur më mirë sytë e më pas shkon në punë. Qepeni i furrës ngrihet e nga ai çast punohet pa pushim deri në mëngjes: Learti përgatit dhe pjek një pas një tava me bukë dhe herët në agim nis xhiron e dorëzimit sipas porosive.

Leart Dhrami me profesion bukëpjekës, në edicionin e fundit të Moneygram Awards, - çmimet e përvitshme kushtuar sipërmarrësve të huaj në Itali, - fitoi çmimin në kategorinë e Rritjes së Fitimit.

Kur u ngjit në skenë për të marrë çmimin ishte shumë i emocionuar. Si sipërmarrës, nuk foli për vështirësitë që ka pasur aktiviteti i tij, por për zgjidhjet që gjeti e si arriti të kapërcejë krizën ekonomike. “Gjithçka e përballova me mbështetjen e personave që punojnë me mua dhe t familjes sime. Në darkë kur ke djalin që t përqafon e të thotë “Të dua babi”, mërzitja e lodhja kalon”.

Leart ka lindur në Tiranë e sot është 44 vjeç. Për të parën herë, në Itali erdhi vern e vitit 1989 sepse prindërit e tij punonin në ambasadën shqiptare në Romë. Të mesmen e mbaroi në Shqipëri në shkollën ushtarake Skënderbej dhe në Itali vinte vetm në verë për të ndenjur me familjen. Zgjedhja e shkollës ushtarake ishte e detyrueshme për Leartin sepse i garantonte edhe konviktin ku Learti (me familjen larg) mund të qëndronte për gjithë kohëzgjatjen e mësimit.  

Vera e vitit 1992 ishte vendimtare: të kthehej në Shqipëri me prindërit pasi ata e kishin mbaruar mandatin e tyre në Ambasadë dhe të vazhdonte studimet universitare në Shkollën e Bashkuar Ushtarake apo të qëndronte në Itali. “Nuk doja të kthehesha në Shqipëri, nuk doja të ndiqja atë universitet vetëm sepse kështu ishte vendosur nga rrethanat, dëshiroja të qëndroja në Itali. Për mua, e rëndësishme ishte të gjeja një punë e të isha i pavarur në mënyrë që të mund të zgjidhja vetë rrugën time” tregon Learti.

“Në Itali e nisa si punëtori i një bukëpjekësi që u çon porosinë klientëve në adresë të tyre. Por në verë kur bukëpjekësi shkonte me pushime më linte gjithçka mua mbi shpatulla. Mësova zanatin duke parë e duke pyetur, pastaj kur pashë që picat i bëja edhe më mirë se furrtari, e kuptova që isha i prirur”.

Nga ai çast deri në 2005-n, duke ndërruar disa punëdhënës, Learti fitoi aq shumë përvojë sa u bë bukëpjekës profesionist. Në vitin 2006 nisi aventurën e tij me “La Spiga d’Oro” në lagjen Fidene të Romës.

“La Spiga d’Oro” është furrë që ofron bukë, pica, ëmbëlsira, të gjitha produkte artizanale të përgatitura nga persona me kualifikim të lartë. Me kalimin e viteve, edhe furra e ka ndier krizën ekonomike. “Në vitin 2013, me gjithë vështirësitë ekonomike vendosa të investoja për të hapur një bar të vogël. Ç’ka më mirë se të pish një kafe a kapuçino të shoqëruar nga brioshe të sapodalë nga furra?” tregon Learti. “Por kaq nuk mjaftoi për të mëkëmbur ndërmarrjen. Mendova, nëse klientët nuk vijnë në dyqan, do të shkoj unë tek ta. Pasi u dhashë të provonin çfarë bëja, nisa bashkëpunime me disa hotele të rëndësishme të Romës. Nuk jam dorëzuar përpara asnjë lloj vështirësie. Me gjithë punën e përnatshme, me gjithë mundin dhe lodhjen, gjithnjë kam shkuar përpara”.

Shkruar në italisht nga Amarilda Dhrami për PiùCulture ku mund të lexoni shkrimin në origjinal: Leart Dhrami, da fornaio a imprenditore di successo

 

 

 

Di Rosanna Morace, saggista di Letteratura italiana *

“Ciao mamma! Un saluto da Bolzano”, antologia poetica di Gentiana Minga, pubblicata da “Terra d’Ulivi edizioni”, verrà presentata a Bolzano, giovedì, 18 maggio, alle ore 19:00, presso Biblioteca della Donna in piazza Parrochia 16

CIAO MAMMA, UN SALUTO DA BOLZANO di Gentiana Minga - Editore: Terra d'UliviUn’antologia poetica molto sentita, piena di amore, quello per la mamma, per l’uomo scelto, per la patria e per la vita, di ricordi, nostalgia, sensi di colpa verso il paese e lla gente lasciata per andare altrove con la speranza di poter fare meglio e di più, che a volte naufraga prima di toccare la terra promessa. È il volume “Ciao mamma! Un saluto da Bolzano”, una raccolta di pezzi inediti della poetessa Gentiana Minga, nata e cresciuta a Durazzo dal 2000 a Bolzano, che grazie al suo personale vissuto ha saputo tradurre elegantemente in poesia temi, spesso colmi di tristezza, legati strettamente alla migrazione.

L’antologia è divisa in quattro capitoli, più un poemetto finale, “La signora di Scutari e delle ortensie”.

La prima parte è dedicata al ricordo del paese lasciato. “Se devo fermarmi e vivere come le colombe dei marinai,/anche torno. Torno per sempre a Durazzo…” scrive Gentiana in uno dei primi 11 componimenti. Sempre in quel primo capitolo, ricorda con nostalgia i nonni “Ricordo sempre il nonno, come andava in giro per il cortile /con addosso una tutta blu... /La nonna si addormentava sopra il giornale /con la bocca aperta, gli occhiali scivolati dal naso /e il mento sul tavolo”.

Ma il pensiero va soprattutto alla madre, rimasta lì lontana, alla quale la poetessa si rivolge: “Ciao mamma, un saluto da Bolzano. /Sento il bisogno di dirti che mi manchi”, consapevole di vivere in un mondo difficile “Tutto sommato, io sto bene. Ogni mattina bevo un macchiato /e leggo i giornali. Da lì osservo a malapena il mondo /come si sanguina, e le ali dei corvi che spediscono /i messaggi dei combattenti come polline per il futuro”.

La seconda e la terza parte dell’antologia, ben 17 poesie, sono dedicate alla migrazione, tema tanto attuale oggi, sia in Italia che in Europa. Ci sono le storie dolorose di alcuni personaggi come Narin, la guerriera di Kobane, il migrante somalo fulminato nel tunnel della Manica, oppure la donna Abuk Ajou che muore di fame, perché, come scrive Gentiana, “Nulla sfugge al mio cuore, straniero. /Distante da me sento il tuo palpito,/il fremito della testa che si percuote per mettere /il naso fuori acqua”. Ci sono momenti sulla riva del fiume, tra gli alberi di Bari, ci sono i prati d’autunno, in piazza Rauzi, che danno un certo senso di spaesamento, come quello dei passerotti che “addomesticati dai viaggi infiniti /senza una destinazione predefinita /rinunciano ai primi sogni. Oppure /semplicemente li hanno dimenticati”.

Il terzo capitolo, forse il più leggero, tratta l’amore e il rapporto di coppia nella quotidianità, con i sentimenti e i presentimenti, i ricordi e i rimorsi. E lasciano una dolce e tenera sensazione, i versi di una delle poesie di questa parte: “E se Dio vorrà /possiamo vivere bene e a lungo io e te. /Senza danneggiare il prossimo. /Usando quel che ci spetta per fare del bene”, pur essendo consapevole l’autrice che “E io vivrò con te a lungo e bene. /Amandoci e odiandoci, /in quella misura di odio, /in quella misura di amarezza che insapora il miele. /Se Dio vuole...”.

In chiusura, “La signora di Scutari e delle ortensie”, una lirica che contiene quasi tutti i temi dell’antologia. Parte dall’evocazione della leggenda del sacrificio propiziatorio Rozafa murata viva per garantire la costruzione del castello della città, per ricordare di nuovo i nonni, e descrive l’atmosfera di Scutari negli anni ’90, dove “Quartieri stretti che spronano dalla piazza /calma e ombra. /Grande è la moschea! /Grande è la chiesa! /Grande il monumento lì in mezzo, /che rischia di sparire ad ogni elezione...”.

E per il lettore albanese non possono non far sorridere i versi “Passeggiando su montagne e colline, /e toccando tutti i ori con le dita /ti trovai, oh, mia ortensia, nel cortile, /il più bello della città di Scutari”. Avete capito, no? Sono i versi della nota canzone “Eja, eja luleborë”.

Un interessante dettaglio dell’antologia, è la sua copertina, opera di Arta Ngucaj, nota artista albanese, pure lei, da anni residente a Bolzano, il lavoro della quale ha spesso avuto al centro la migrazione.

L’antologia, pubblicata da “Terra d’Ulivi edizioni” verrà presentata a Bolzano, un’occasione di incontrare e scambiare due parole con la poetessa. L’appuntamento è per giovedì, 18 maggio, alle ore 19:00, presso Biblioteca della Donna in piazza Parrochia 16.

Il 18 giugno, invece, Gentiana Minga sarà presente a Fuori Luogo - Racconti e incontri di letteratura migrante di Sesto San Giovanni. È una dei sei autori partecipanti scielti quest anno per il festival della letteratura migrante che si potranno incontrare il 16, 17, 18 giugno 2017 tra le vie della città.

Gentiana Minga, classe 1971, è di Durazzo. Ha collaborato e collabora tuttora con diverse riviste letterarie, tra cui “Poeteka” Trimestrale Letterario Albanese, “El-Ghibli”, Rivista di Letteratura della Migrazione italiana, “Salto Bolzano”, portale d’informazione alto atesino.

Ha pubblicato, tra l’altro: “Autopsia e shkatërrimit” (Autopsia del disastro), racconti e novelle, edizione Europa, Tirana, 1993; “Zonja e Shkodrës” (La signora di Scutari), poesie, edizione Florimont, Tirana; “Se fossi Narin” e “Finchè arriva il giorno”, poesie, antologia “Sotto cielo di Lampedusa II”, edizione Rayela; “La mamma di Zeqo in cima del corniolo”, narrazione, antologia “Premio Prato città aperta”, edizione Marco del Bucchia, 2016; "Ciao mamma, un saluto da Bolzano", antologia poetica,  Terra d’Ulivi edizioni, 2017.

Keti Biçoku / Shqiptari i Italisë
(Ndiqni Shqiptariiitalise.com edhe në Facebook dhe Twitter)

 

“Italia më mësoi të këndoj, Shqipëria po më dhuron një ëndërr”

Romë, 13 prill 2017 – E lindur në Forli 21 vjet më paë në një familje emigrantësh shqiptarë, Wendy Mardeda po përjeton sot një ëndërr të bukur. E reja italo-shqiptare po merr pjesë në programin televiziv The Voice of Albania, format goxha i suksesshëm në Itali, ku edicionin e parë të të cilit e fitoi Elhaida Dani.

Wendy Mardeda, 21 vjeç“Kam nisur të ndjek muzikën që e vogël fare – thotë Wendy për Il Resto del Carlino – Kur isha 5 vjeç i bija pianos, më vonë nisa të vallëzoj dhe të këndoj”.  Që 9 vjeç, Wendy nis studimin e kantos, “me këngët e Zecchino d’oro – kujton ajo – dhe 14 vjeç ndoqa për rreth 2 vjet Akademinë e Arteve në Forlì”. E që aty, artistja e re ka marrë rrugën e saj: “Lashë shkollën në kërkim të një stili personal timin, nisa të performoj në lokalet e Forlisë dhe në liceun Morgagni”. Wendy nis të shkruajë vetë këngët që interpreton dhe dashurohet pas muzikës pop, deri sa verën e shkuar i jepet një rast i pazakontë: “Isha në Shqipëri për pushime e vendosa të paraqitesha në provat e hyrjes së The Voice of Albania”.

I shkon mirë. Kalon me sukses tre përzgjedhje që i lejojnë të marrë pjesë në netët live që do të transmetohen nga sonte në darkë nga Top Channel. Trajnohet nga këngëtarja kosovare Rona Nishliu që po e përgatit për debutimin në televizion. Wendy tregon me entuziazëm këtë përvojë shqiptare: “Në fillim isha plot dyshime por tani kam ndërruar mendje mbi talent show. Po mësoj shumë gjëra edhe mbi vten e më jepet mundësia të punoj me profesionistë shumë të mirë”.

Wendy Mardeda, 21 vjeç“Është krenari për mua që jam shqiptare e italiane bashkë. Në Itali mësova teknikat e të kënduarit, Shqipëria po më dhuron një ëndërr” e mbyll Wendy duke shtuar “Sido që të mbyllet kjo përvojë, jam e vendosur të bëj realitet ëndrrën time: të bëhem kantautore”. Falënderimet? “Për prindërit e miqtë e mi në Forlì që më kanë ndenjur pranë e më kanë mbështetur”.