Tema mërgimi - Shqiptari i Italisë

Vetëm dje dhe sot, për defekte teknike të avionëve nuk janë nisur apo po nisen me shumë vonesë, qindra udhëtarë që të linjave ajrore që lidhin Shqipërinë me Italinë

Tiranë 25 gusht 2010 – Rreth 190 pasagjerë që duhet të udhëtonin dje me linjën ajrore Tiranë-Romë të kompanisë Alitalia në orën 12.15 për shkak të një defekti në avion mbetën në Rinas. Nga këta 160 u nisën në mbrëmje, në orën 19.30, ndërsa 30 të tjerë do të nisen sot në mëngjes. Lajmin e bëri të ditur për ATSH-në, drejtori i Përgjithshëm i Aviacionit Civil Shqiptar, Ervin Mazniku.

Sipas tij, avioni i linjës Tiranë-Romë me numër fluturimi AZ 585 i tipit Airbus 321 që duhet të fluturonte drejt Romës në 12.15 me 190 pasagjerë në bord, konstatoi një problem në sistemin e kondicionimit të avionit.
Mazniku theksoi se piloti duke respektuar standardet e operimit, i zbriti pasagjerët duke anuluar kështu edhe  fluturimin. "Bëhet fjalë për një defekt teknik në avionin AZ 585, i cili është konstatuar para ngritjes së tij", tha ai.

Në pritje të udhëtimit të ri me AZ 9801, deri në mbrëmje “pasagjerët janë akomoduar në ambientet e aeroportit të Rinasit", deklaroi Mazniku.

Sipas tij, "janë 30 pasagjerë që kishin planifikuar të udhëtonin dje, dhe që shtynë fluturimin e tyre për sot në mëngjes, pasi për shkak të vonesës së këtij fluturimi, kanë humbur oraret e tjera të fluturimit drejt destinacioneve të përcaktuara nga Roma".

Një tjetër vonesë është vërejtur në aeroportin e Rinasit sot në mëngjes, kur për shkak të një tjetër defekti, po vonohet nisja e pasagjerëve të linjës Tiranë-Milano me numër fluturimi FS 08920, të kompanisë ItAli (Star Airways). Duhet të niseshin në orën 7.00 të mëngjesit e të mbërrinin në Milano Malpensa në orën 8.55, por ende (11.00) nuk janë nisur nga Rinasi. Nga aeroporti i Milanos shprehen për Shqiptariiitalisë.com që mbërritja e këtij avioni në Malpensa parashikohet për në orën 13.00.

Questo indirizzo email è protetto dagli spambots. E' necessario abilitare JavaScript per vederlo.

Në një manual të Institutit të Sigurimeve Shoqërore jepen detaje mbi llojet e pensioneve dhe kushtet e përfitimit të tyre.
Të dhënat e mëposhtme, mbi pensionet e pjesshme të pleqërisë, janë marrë pikërisht prej këtij manuali, ndaj janë zyrtare të ofruara nga ISSH dhe baza ligjore e përdorur
a- Ligji nr. 7703, datë 11.05.1993 "Për Sigurimet Shoqërore në Republikën e Shqipërisë", i ndryshuar;
b) Udhëzimi Nr. 2, i ISSH-së, datë 05.10.2005 "Për llogaritjen dhe indeksimin e bazës së vlerësuar dhe pagës neto për efekt pensioni";
c) Rregullore Nr. 1, e ISSH-së, datë 19.10.2009 " Mbi administrimin dhe llogaritjen e pensioneve".


Kushtet e përfitimit të pensionit të pjesshëm:
Personat që kanë periudha sigurimi, kanë të drejtën e përfitimit të pensionit të pjesshëm të pleqërisë kur:
- Plotësojnë moshën 65 vjeç për burrat dhe 60 vjeç për gratë;
- Të kenë jo më pak se 15 vjet periudha sigurimi dhe jo më shumë se 35 vjet periudha sigurimi;
- Të jenë tërhequr nga veprimtaria ekonomike;
-. Për periudhën e tranzicionit, për moshën e daljes në pension zbatohet neni 92, i Ligjit Nr. 7703, datë 11.05.1993 “Për Sigurimet Shoqërore në Republikën e Shqipërisë“, i ndryshuar.

Dokumentacioni
Për të përfituar pension të pjesshëm të pleqërisë, i interesuari ose i autorizuari me prokurë, paraqitet në ALSSH të vendbanimit, sipas regjistrimit në gjendjen civile, për të bërë kërkesën e përfitimit të pensionit të pjesshëm të pleqërisë.
Përfituesi për pension të pjesshëm të pleqërisë, ose i autorizuari me prokurë, së bashku me kërkesën duhet të paraqesë dhe dokumentet si më poshtë:

a) Dokumentet që vërtetojnë moshën dhe identitetin:
- fotokopje e letërnjoftimit elektronik, ose certifikatë lindjeje me fotografi;
- certifikatë e gjendjes familjare;
- certifikatë martese (vetëm për aplikueset femra);
- dy copë fotografi.

b) Dokumentet që vërtetojnë periudhat e sigurimit dhe llojin e punës janë:
- libreza e punës;
- vërtetim për vjetërsinë në punë dhe llojin e saj;
- vërtetim për periudhën e sigurimit, e lëshuar nga zyra e arkivit pranë Drejtorisë Rajonale të Sigurimeve Shoqërore për punëdhënësit, të punësuarit, të vetëpunësuarit, të vetëpunësuarit në bujqësi dhe të siguruarit në mënyrë vullnetare, si dhe të siguruarit sipas VKM;
- vendim gjykate për njohje të vjetërsisë në punë (në se shikohet e arsyeshme);
- vërtetim i vjetërsisë në punë për ish-anëtarët e kooperativave bujqësore, para vitit 1992;
- vërtetim i Degës Ushtarake për periudhën e kryerjes së shërbimit të detyrueshëm ushtarak (për kërkuesit meshkuj);
- vërtetim-tip i vjetërsisë në punë për ushtarakët;
- fotokopje e noterizuar e diplomës së shkollës së lartë për kërkueset femra (kur kanë mbaruar studimet e larta, me shkëputje nga puna).

c) Për personat që përfitojnë nga Ligji Nr. 7514, datë 30.09.1991 “Për pafajësinë, amnistinë dhe rehabilitimin e ish-të dënuarve dhe të përndjekurve politikë” duhen edhe:
- vërtetim i gjendjes gjyqësore;
- vërtetim për kohën e vuajtjes së dënimit, lëshuar nga Ministria e Rendit Publik;
- vërtetim për faktin e dënimit për motive politike dhe kohën e vuajtjes së tij, të lëshuar nga Komisioni i Ministrisë së Rendit Publik dhe Ministrisë së Drejtësisë;
- çdo dokument tjetër justifikues, që vërteton qenien në punë.

d) Dokumentet që vërtetojnë të ardhurat e realizuara:
- vërtetim page, sipas së cilës është derdhur kontribut për periudhat e sigurimit që nga 01.01.1994 deri në momentin e shkëputjes nga puna, sipas formularit tip (nëse ka punuar dhe ka derdhur kontribute për periudhat pas datës 01.01.1994);
- çdo dokument tjetër justifikues, që vërteton pagën ose derdhjen e periudhave kontributive.

Masa e pensionit të pjesshëm të pleqërisë:
Masa e pensionit të pjesshëm të pleqërisë caktohet si pjesë e pensionit të plotë të pleqërisë dhe llogaritet duke shumëzuar shumën e pensionit të plotë të pleqërisë, të llogaritur me kohën e periudhës së sigurimit, duke e vënë në raport me periudhën e sigurimit për 35 vjet.
Shembull: Në qoftë se përfituesi ka një periudhë sigurimi prej 18 vjetësh dhe masa e pensionit të plotë të pleqërisë është caktuar 12 000 lekë, masa e pensionit të përfituar do të jetë 12 000 *18 / 35 = 6.171 lekë.

(red.)

Lexo edhe: Pensioni i plotë i pleqërisë në Shqipëri

Në një intervistë që ministri i Brendshëm Basha i jep Deutsche Welle-s mbi temën e nxehtë të pasaportave biometrike tregon se është zgjatur orari i punës i zyrave në Shqipëri, ndërsa për aplikimin në Greqi e Itali ministri thotë që është gjë e sigurt por nuk jep asnjë hollësi më shumë nga ç’dimë deri më sot

Romë, 16 gusht – Në një intervistë dhënë për Deutsche Welle më 5 gusht, ministri i Brendshëm Lulzim Basha shpjegon se me kërkesë të ministrisë së tij, kompania koncesionare frënge “Aleat”, që merret me prodhimin e dokumenteve të reja të identifikimit, mban hapur zyrat e aplikimit më gjatë se orari i zakonshëm gjë që do të ndihmojë “në përballimin e fluksit të jashtëzakonshëm që përjetojnë këto zyra në sezonin veror për shkak të ardhjes së një numri shumë të madh të bashkëqytetarëve tanë që jetojnë jashtë vendit”.

Në të vërtetë, siç mësohet edhe nga faqet internet të ministrisë së Brendshme shqiptare, kjo i ka paraqitur kompanisë koncesionare ''Aleat'' më 20.07.2010 kërkesën për aplikimin e orareve të zgjatura të punës në zyrat e aplikimit për dokumente identiteti pranë zyrave të Gjendjes Civile dhe në zyrat e shpërndarjes pranë komisariateve dhe drejtorive të policisë në qarqe. Dhe në përgjigje të kësaj kërkese, kompania po aplikon orare të zgjatura të punës në zyrat e aplikimit në 77 bashki e komuna dhe në 21 zyra të shpërndarjes së dokumenteve të identitetit.

Këto zyra do të jenë të hapura dhe ditën e shtunë. Ditën e diel do të jenë të hapura zyrat e aplikimit në 12 qytete qendër qarku si dhe në bashkitë Kavajë, Lushnjë, Sarandë, Kamëz si dhe në komunën Paskuqan. Në të njëjtën mënyrë do të punojnë edhe zyrat e shpërndarjes.
Ministria e Brendshme i ka kërkuar kompanisë koncesionare ''Aleat'' që nëse do të ketë fluks qytetarësh dhe në bashki e komuna të tjera, të aplikohet regjimi i mësipërm si dhe të shtohet numri i bashkive e komunave ku punohet dhe ditën e diel varësisht nga fluksi i qytetarëve.

Ndërsa për aplikimin për pasaportë të emigrantëve në Romë, Milano, Athinë e Selanik, ministri nuk ka thënë më shumë nga ç’dihej deri më sot: vendimi është marrë nga qeveria por ministri nuk bën të ditur asnjë hollësi të mëtejshme. Në intervistën për Deutsche Well, ai është shprehur: “Në një perspektivë afatmesme ka përfunduar një marrëveshje mes Ministrisë së Brendshme dhe kompanisë koncesionare për hapjen e zyrave të aplikimit për pasaportat biometrike dhe kartat e identitetit në Romë, Milano, Athinë e Selanik. Ndërkohë që është lënë hapur mundësia për të shqyrtuar hapjen e këtyre zyrave edhe në poste të tjera konsullore të vendeve të BE-së”. Dhe më pas ka sqaruar se kjo marrëveshje është miratuar nga qeveria dhe pritet të diskutohet dhe të miratohet përfundimisht në parlament në sezonin e ri të vjeshtës. Pas votimit në parlament dhe botimit të saj në Fletoren Zyrtare gjithçka do të nisë nga funksionimi, “për t'u ardhur në ndihmë bashkëqytetarëve që qëndrojnë në ato vende”.

ke.bi.

 

nga Marjola Rukaj, shënime udhëtimi

Udhëtimi drejt Bukureshtit filloi që në radhën e dendur, sa të gjatë aq edhe të gjerë përpara sportelit të check-init ku rumunë të vrenjtur, ngarkuar me gjithfarëlloj valixhesh, prisnin të merrnin biletën e hyrjes në bordin e avionit. Kjo jo vetëm sespe që tek check-ini të jepet mundësia të zhytesh mes rumunësh që jetojnë Romës e rrethinave të saj, por sepse latinëve të Ballkanit nuk u rrihet pa u kureshtuar kur shikojnë një të huaj që mban radhën e çrregullt së bashku me ta, aq më tepër në këto kohëra të zymta llomotitjesh ksenofobe që i kanë mbërthyer pikërisht ata pas poligonit. Vijojnë pyetje të pandrojtura, e të rrufeshme njerëzish që duan të dinë u shkon, si, pse, tek kush, e për sa kohë. Ndërsa vëshitrimet, dhe përgjigjet po aq të pabarrierta u ngjasojnë komunikimeve të drejtëpërdrjeta të shqiptarëve të solidarizuar aeroporteve të botës së madhe. Dhe ashtu si edhe për shqiptarët, pas vjeljes së informacionit paraprak, vijon guida e ofruar falas "Rumania, udhëzime përdorimi" që ngjason po ashtu me këshillat e përkujdesura të shqiptarëve të para pak viteve përpara të huajve që i kishte zënë halli të shkonin në Shqipëri, kur si gjithë bota edhe vetë ne vuanim nga një mungesë e theksuar respekti, për shqiptarët dhe çdo gjë që ishte shqiptare. "Thoju miqve të tu të të marrin në aeroport. Sapo të nxjerrësh këmbën nga avioni kanë për të të përlarë e gllabëruar. Në Rumani njerëzit janë të tmerrshëm" - janë këto fjalët e një rumuneje pa dorashka që jeton në Romë pre disa vitesh. "Mos shkëmbe para- thotë - mos nxirr kuletën askund, të vjedhin kudo". Ndërsa një tjetër po aq zemërmirë me një vështrim mbështjellës, në gatishmëri për të ofruar ndihmë e mbrojtje të pakushtëzuar mes një mëmësie prej gruaje ballkanase, e filozofeje kronikash italiane për tre grosh  komenton me bindje të palëkundshme: "Në Rumani s'ka ngelur asnjë njeri i mirë, njerëzit e mirë ikën të gjithë. Kanë ardhur këtej të punojnë. Në Rumani kanë ngelur vetëm arixhinjtë dhe hajdutët që nuk i shtrohen punës në emigracion".

Stessa faccia, stessa razza

Pas një përqasjeje të tillë me rumunët dhe botën rumune për herë të parë, e kotë të thuhet, se ç'mund të të vijë ndërmend gjatë dy orëve të trazuara gjatë fluturimit mes reve. Por zbarkimi i vërtetë mes napolitanëve të Ballkanit, siç u pëlqente të quheshin në të tjera kohëra, doli se qe identik me një kthim në Tiranë, në kohë pushimesh. Të njëjtat turma njerëzish me pasaporta në dorë, të ngjeshur para sportelit ku policë me fytyrë të balsamosur japin e marrin me vula e tastiera kompjuterash. Shija e fortë e Shqipërisë të ndjek edhe kur jashtë aeroportit në kërkim të një mjeti publik që të të shpjerë në qendër. Përreth të njëjtat fytyra, të mbërritura nga histori dyndjesh popuj të mbivendosur, që ashtu për shqiptarët e bëjnë të pamundur të vizatosh me mendje fytyrën a trupin e një rumuni tipik. Shumë lypësa romë, të vegjël të shfrytëzuar, dhe meso-burra e meso-gra të veshur me shijet e shqiptarëve ruralë dhe me po të njëjtën shprehi e mungesë vitaminash në fytyrë. Thonë se Shqipëria dhe Rumania kanë pasur diktaturat më të egra në Ballkan, dhe kjo i bashkon dy popujt më shumë se me ballkanasit e tjerë. Ashtu si edhe në Tiranë askush nuk di të të thojë ku niset autobusi i qendrës, ndërsa hyrja e aeroportit është një parkim i madh makinash ku familjarë e taksistë matrapazë masin me sy njerëzit që hyjnë e që dalin.

Bukureshti i Evropës
Përjetohet aromë Ballkani në Bukuresht. Por jo prej atij Ballkani, ekzotik, e turistik që rëndom e banalisht vërejnë perëndimorët e hutuar. Dhe gjithçka, bulevardet totalitariste, rrugicat parieziene të qendrës elegante, pallatet liberty, dhe atmosfera soc-realiste e pamirëmbajtur janë Evropë, jo vetëm gjeografikisht por edhe politikisht, edhe pse Bukureshti të duket më afër Tiranës se sa Brukselit. "Rumania e vërtetë është në lindje - këshillojnë njerës të njohur e të panjohur  - në kufi me Moldavinë, atje ku globalizmi dhe BE-ja ende nuk kanë mbërritur". Lind vetiu pyetja çfarë i ka sjellë këtij vendi BE-ja aq e ëndërruar nga gjithë sivëllezërit ballkanas.  "Integrimi në BE është një gjë e mirë - thotë recepsionisti i hotelit që ofron birra tuborg e barbeky falas për gjithë klientët pasditeve - por mua personalisht nuk më ka sjellë ndonjë gjë të madhe". Si e pritën rumunët integrimin në BE, pyes një intelektual të njohur të këtyre anëve. "E pritën si në një dasmë, disa hanin, disa pinin, disa kërcenin, disa ziheshin, të tjerë shikonin nusen… si në një dasëm të zhurmshme ballkanase" përgjigjet me një fije humori rumun. Në mediat rumune një grup OJQ-sh ngritën së fundmi temën që prej kohësh duhet ngritur edhe në Shqipëri, çdo të thotë BE-ja për rumunët, dhe sipas sondazheve del se as vëllezërit rumunë megjithëse aq brenda BE- së tashmë,  nuk  kanë kuptuar më shumë se shqiptarët e mbetur jashtë porte. "Për mua integrim në BE do të thotë të udhëtoj i lirë, por këtu shumë pak veta mund t'ia lejojnë vetes një gjë të tillë. Nëse fiton 300 euro në muaj nuk e shijon edhe aq Evropën - është komenti më i shpeshtë.  "BE-ja ka sjellë më shumë para është evidente" thonë të tjerë.
Por në pamje të parë Bukureshti, dhe Rumania me përjashtim të asaj copëze mittel-evropiane në veri-perëndim të vendit, të duket ende një vend në paradhomë të Brukselit, ose ndoshta kriteret e pranimit janë ndryshuar, për të mos folur për strategjitë e heshtura që burokratët e Brukselit rrumbullakosin me çështjen relativiste të standardeteve.

Rumunë të shpërndarë

Janë kudo nëpër Evropë, dhe vera është periudha më e përshtatshme e vitit për të parë njerëz të ardhur nga gjithë perëndimi duke qarë hallet e përbashkëta të një emigrimi  të përbuzur. Këtu fushata anti-rumune në Itali, është përcjellë e plotë nga mediat e nga të afërmit, dhe Italia duket se po humbet sharmin e atdheut të latinitetit që i vishte me aq fanatizëm nacionalizmi viktimist rumun. "Në Itali më këshillonin të mos flisja rumanisht sepse mund të më keqtrajtonin" thotë Alina, një vajzë e sapokthyer nga Italia ku jeton e ëma - Shkova të takoja time më, që punon si badante në veri të Italisë, ajo për të gjetur punë u thotë njerëzve se është ukrainase, kështu është më lehtë të gjesh punë" sqaron. Por mirëinformimi nuk shlyen gjithë psetë dhe sa herë që përmendet Italia, bisedat përshkohen nga pshehrëtimat "përse, përse të na urrejnë kaq shumë…" 

Marjola Rukaj, Bota Shqiptare

Në një manual të Institutit të Sigurimeve Shoqërore jepen detaje mbi llojet e pensioneve dhe kushtet e përfitimit të tyre.
Të dhënat e mëposhtme, mbi pensionet e plota të pleqërisë, janë marrë pikërisht prej këtij manuali, ndaj janë zyrtare të ofruara nga ISSH dhe baza ligjore e përdorur
a- Ligji nr. 7703, datë 11.05.1993 "Për Sigurimet Shoqërore në Republikën e Shqipërisë", i ndryshuar;
b) Udhëzimi Nr. 2, i ISSH-së, datë 05.10.2005 "Për llogaritjen dhe indeksimin e bazës së vlerësuar dhe pagës neto për efekt pensioni";
c) Rregullore Nr. 1, e ISSH-së, datë 19.10.2009 " Mbi administrimin dhe llogaritjen e pensioneve".


Kushtet e përfitimit të pensionit të plotë:
Personat që kanë periudha sigurimi, kanë të drejtën e përfitimit të pensionit të plotë të pleqërisë kur:
a) Plotësojnë moshën 65 vjeç për burrat dhe 60 vjeç për gratë, si dhe të kenë plotësuar:
- 35 vjet periudhë sigurimi;
- Të jenë tërhequr nga veprimtaria ekonomike.
b) Nënat që kanë lindur 6 a më shumë fëmijë, të cilët janë mbi 8 vjeç, kanë të drejtë të dalin në pension kur mbushin moshën 50 vjeç dhe kanë 30 vjet periudhë sigurimi;
c) Për periudhën e tranzicionit, për moshën e daljes në pension, zbatohet neni 92, i Ligjit nr. 7703, datë 11.05.1993 "Për Sigurimet Shoqërore në Republikën e Shqipërisë", i ndryshuar.

Dokumentacioni
Për të përfituar pension të plotë pleqërie i interesuari ose i autorizuari me prokurë paraqitet në Agjencinë Lokale të Sigurimeve Shoqërore (ALSSH) të vendbanimit, sipas regjistrimit në gjendje civile, për të bërë kërkesën e përfitimit të pensionit të pleqërisë. Përfituesi për pension të plotë pleqërie ose i autorizuari me prokurë, së bashku me kërkesën duhet të paraqesë dhe dokumentat e mëposhtme:

a) Dokumentat që vërtetojnë moshën dhe identitetin:
- Fotokopje e letërnjoftimit elektronik, ose certifikatë lindjeje me fotografi;
- Certifikatë e gjendjes familjare;
- Certifikatë martese (vetëm për aplikueset femra);
- Kur kërkohet pension si nënë me shumë fëmijë dhe në certifikatën familjare nuk figurojnë të gjithë fëmijët, duhet të paraqitet edhe certifikatë e veçantë lindjeje, martese ose vdekjeje, për fëmijët që nuk figurojnë në certifikatën e gjendjes familjare;
- Dy fotografi.

b) Dokumentat që vërtetojnë periudhat e sigurimit dhe llojin e punës janë:
- Libreza e punës;
- Vërtetim për vjetërsinë në punë dhe llojin e saj;
- Vërtetim për periudhën e sigurimit, e lëshuar nga zyra e arkivit pranë Drejtorisë Rajonale të Sigurimeve Shoqërore për punëdhënësit, të punësuarit, të vetëpunësuarit, të vetëpunësuarit në bujqësi dhe të siguruarit në mënyrë vullnetare, si dhe të siguruarit sipas VKM;
- Vendim gjykate për njohje të vjetërsisë në punë (në se shikohet e arsyeshme);
- Vërtetim i vjetërsisë në punë për ish-anëtarët e kooperativave bujqësore, para vitit 1992;
- Vërtetim i Degës Ushtarake për periudhën e kryerjes së shërbimit të detyrueshëm ushtarak (për kërkuesit meshkuj);
- Vërtetim-tip i vjetërsisë në punë për ushtarakët;
- Fotokopje e noterizuar e diplomës së shkollës së lartë për kërkueset femra (kur kanë mbaruar studimet e larta, me shkëputje nga puna).

c) Për personat që përfitojnë nga Ligji nr. 7514, datë 30.09.1991 "Për pafajësinë, amnistinë dhe rehabilitimin e ish-të Dënuarve dhe të Përndjekurve Politikë" duhen edhe:
- Vërtetim i gjendjes gjyqësore;
- Vërtetim për kohën e vuajtjes së dënimit, lëshuar nga Ministria e Rendit Publik;
- Vërtetim për faktin e dënimit për motive politike dhe kohën e vuajtjes së tij, të lëshuar nga Komisioni i Ministrisë së Rendit Publik dhe Ministrisë së Drejtësisë;
- Çdo dokument tjetër justifikues, që vërteton qenien në punë.

d) Dokumentat që vërtetojnë të ardhurat e realizuara janë:
- Vërtetim page, sipas së cilës është derdhur kontribut për periudhat e sigurimit që nga 01.01.1994 deri në momentin e shkëputjes nga puna, sipas formularit tip (nëse ka punuar dhe ka derdhur kontribute për periudhat pas datës 01.01.1994);
- Çdo dokument tjetër justifikues, që vërteton pagën ose derdhjen e periudhave kontributeve.

Masa e pensionit të plotë të pleqërisë
Masa mujore e pensionit të plotë të pleqërisë përbëhet nga një shumë baze dhe nga një shtesë.
Shuma bazë e pensionit iu jepet të gjithë personave të siguruar. Shtesa që iu jepet personave të punësuar është 1 % për vit sigurimi shumëzuar me bazën mesatare të vlerësueshme, që i siguruari ka arritur nëpërmjet kontributeve, gjatë gjithë historisë së tij kontributeve. Shuma e përgjithshme e pensionit do të jetë jo më shume se dyfishi i shumës bazë, ose 75 % e pagës neto mesatare të 3 viteve rresht, në 10 vitet e fundit të punës të personit të siguruar, cila të jetë më e vogël.
Pensioni bazë përcaktohet me VKM.

(red.)

Lexo edhe: Pensioni i pjesshëm i pleqërisë në Shqipëri

L’emigrante albanese nella babele terminologica
di Rando Devole


Fino agli anni ‘90 nella lingua albanese i termini più usati per indicare colui che lascia il proprio paese per vivere in un altro, cioè l’emigrante, erano kurbetli (oppure kurbetçi) e mërgimtar. Il primo è un turchismo che si può spiegare con la parola turca kurbet (emigrazione); il secondo, mërgimtar, è più recente – coniato durante il periodo del risorgimento albanese – derivante dal sostantivo mërgim (emigrazione) che a sua volta deriva dal verbo mërgoj (emigrare), etimologicamente spiegabile con il latino tardo o l’italiano volgare. Mentre il termine popolare kurbetli designava gli emigranti che lasciavano l’Albania quando era ancora sotto l’occupazione ottomana, la parola mërgimtar, voce dotta, designava gli emigranti albanesi che andavano a vivere all’estero verso la fine dell’occupazione turca e durante il primo periodo dell’Indipendenza.Questo argomento è stato trattato anche da Ardian Vehbiu nel suo interessante articolo Emigrantë, mërgimtarë, kurbetlinj,.
La parola emigrant – diffusa e consolidata solo negli anni ’90 – esisteva già nella lingua albanese, ma solo come voce dotta (ma anche nel linguaggio giornalistico/politico) e comunque non riferita agli albanesi. Com’è noto, il fenomeno dell’emigrazione in Albania subì una brusca interruzione dopo l’instaurazione del regime comunista, il quale, nella sua follia autarchica, bunkerizzò sia i confini interni, sia quelli esterni. Si trattava ovviamente di una sospensione artificiale del fenomeno, il quale non poteva esistere neanche nominalmente.
Durante gli anni del totalitarismo pochi cittadini albanesi potevano lasciare il Paese. Alcuni si assentavano temporaneamente, altri per sempre.
Nel primo caso facevano parte quelli che partivano con il consenso del regime stesso (per motivi di lavoro, di salute, di studio) e che rientravano dopo un periodo stabilito di permanenza all’estero. Gli altri erano quelli che scappavano, per motivi politici o di altro genere, e che venivano bollati come traditori dal regime. Di solito la loro partenza non aveva un ritorno, mentre i loro familiari subivano dure rappresaglie in quanto imparentati con “il nemico”.
Quindi la tipologia delle partenze dall’Albania non includeva quella dell’emigrante, cioè di quella persona che parte per lavorare all’estero, perché la figura stessa era inconcepibile. La propaganda del regime rappresentava la realtà albanese come paradisiaca e unica al mondo. Ovviamente il paradiso, essendo il luogo ideale del benessere, esclude a priori qualsiasi desiderio di fuga, che generalmente appartiene a realtà di sofferenza. In un mondo rappresentato così non c’era posto per la voce “emigrante”, che, com’è noto, ha forti legami con il disagio, con la sofferenza, poiché nessuno mai lascia il Paese dov’è nato e cresciuto senza un motivo che appartenga allo stato di malessere. L’emigrante può lasciare il proprio paese per diversi motivi: politici, economici, culturali, ecc., ma sempre con l’intento di stare meglio nel paese di destinazione. Lo schema mitico su cui si erigeva la propaganda del regime albanese aveva già stabilito qual era il Paese “eletto”, l’Albania appunto, il Paese che offriva la vita migliore ai propri cittadini, nonché il modello da seguire per altri paesi al mondo.
Era dunque logico che durante i decenni del comunismo i termini kurbetli e mërgimtar si riferissero agli emigranti albanesi di un periodo antecedente, così com’era prevedibile che, sotto la pressione del linguaggio mitico del regime, questi vocaboli calamitassero tutta la carica di disagio che l’emigrazione comporta. Infatti i termini suddetti hanno acquistato nel tempo connotazioni sempre più marcate, che hanno a che fare con la dimensione di sofferenza dello sradicamento. Nel discorso totalitario questi vocaboli rappresentavano – con una forte connotazione negativa – non solo il tormento di chi lascia la propria terra, ma, cosa più importante,  gli attori di un fenomeno negativo “definitivamente” e “trionfalmente” storicizzato.

2. Le prime fughe di massa dall’Albania (l’ingresso nelle Ambasciate nel 1990, gli esodi del 1991, ecc.) trovarono un po’ impreparata la lingua albanese, che non aveva i termini adatti per designare i fenomeni in questione ed i suoi protagonisti. La situazione era doppiamente complicata se si aggiungeva l’ambiguità terminologica che lo stesso Occidente (l’Italia in primis) utilizzava all’epoca, quando parlava degli albanesi che approdavano nelle sponde pugliesi.
Mentre i fratelli Popa (entrati nell’Ambasciata italiana negli anni ’80) e i loro “successori” del 1990 (i migliaia di albanesi che entrarono in alcune ambasciate occidentali, tra cui quella italiana) erano facilmente distinguibili come rifugiati politici, quelli che arrivarono con il primo esodo del 1991 riuscirono a stento a guadagnarsi tale definizione. La situazione cambiò nell’agosto dello stesso anno, quando migliaia di albanesi vennero rinchiusi nello stadio di Bari e furono dopo poco tempo rispediti indietro, in quanto non riconosciuti come rifugiati politici.
In quel periodo gli albanesi arrivati in Italia venivano chiamati generalmente “profughi”, un termine che in italiano indica coloro che sono costretti ad abbandonare il paese di origine per gravi motivi legati alla guerra o alla persecuzione. Anche la parola “rifugiato” faceva ogni tanto capolino sui mass media, ma, a causa della sua articolata “specializzazione” giuridica e delle eventuali implicazioni politiche, non era molto diffusa (secondo una interpretazione lo status del profugo cambia in quello di rifugiato quando nei suoi confronti si verifica la tutela ufficiale di un altro Stato). Invece, i vocaboli “immigrati” o “emigranti”, riferiti agli albanesi, erano quasi latitanti.
Il termine “profugo” (dal lat. profugere – fuggire via) era vincente perché offriva una base comune di definizione per tutta quella gente che fuggiva in massa da una realtà tremenda e insopportabile, inseguendo magari un sogno affascinante costruito nelle notti della dittatura. Inoltre, tale parola dava perfettamente l’idea dell’eccezionalità dell’evento, nonché il senso di una certa fatalità per chi li vedeva arrivare alle porte di casa.
Un profugo è un fuggiasco, un disperato, uno che scappa da un destino atroce, che cerca rifugio. Infatti, non è un rifugiato, è uno che sta sospeso nel limbo terminologico, il cui esito può essere talvolta sinonimo del suo destino.

3. Le prime fughe di massa dall’Albania misero in crisi i termini di carattere politico-giudiziario quali të arratisur (scappati) che contenevano implicitamente una condanna senza appello da parte del regime, il quale stava per crollare insieme al suo impianto propagandistico e giuridico. Difatti il vocabolo sopraccitato, venuti meno i presupposti politici, è diventato obsoleto nel giro di pochi mesi. D’altra parte i termini kurbetli e mërgimtar erano troppo arcaicizzati per essere rispolverati dalla connotazione storico-negativa e reinseriti nel linguaggio “nuovo” degli anni ’90.
Com’è noto, i mass media italiani avevano in Albania un pubblico considerevole, che oltre a rispecchiarsi agli schermi convesso-concavi della Rai e Mediaset, usufruiva dei nuovi vocaboli indicanti fenomeni mai verificatisi prima di allora. Infatti, durante e dopo la crisi delle Ambasciate parole come “richiedente asilo”, “asilo politico”, “rifugiarsi”, “rifugiato”, “profugo” godevano una grande audience presso gli albanesi. Fu in quel periodo che nella scena convulsa del lessico albanese fecero ingresso parole come refugjat e azilant. La prima, già esistente nella lingua albanese, non era mai stata utilizzata (così come la parola emigrant) riferendosi agli albanesi; la seconda, probabilmente arrivata con le telefonate degli albanesi rifugiatisi in Germania, ebbe in realtà poca fortuna. La parola “profugo” rimase fuori dal sistema linguistico dell’albanese, forse a causa della sua insita indigeribilità fonetica, forse a causa di un rigetto inconsapevole nei confronti di un termine che associava parecchi momenti di dolore e di umiliazione per l’intera collettività.
Fino ai primi tempi dopo l’esodo verso l’Italia la parola albanese più popolare che serviva per designare gli emigranti era refugjat. Infatti frasi come Djali im është refugjat në Itali (Mio figlio è rifugiato in Italia) oppure Refugjatët shqiptarë në Itali (I rifugiati albanesi in Italia) erano molto usate all’inizio degli anni novanta, indipendentemente dal vero status giuridico di cui gli albanesi godevano nel Paese di accoglienza.
Il successo del termine emigrant è piuttosto recente, imposto con tutta probabilità dal linguaggio televisivo occidentale, che ha dovuto tenere presente il processo di stabilizzazione del fenomeno migratorio. La contemporaneità della parola emigrant si distingue anche dal punto di vista connotativo. E’ difficile che tale parola venga usata quando si parla, ad esempio, degli albanesi che lasciavano la propria terra durante l’occupazione turca. Quando si dice emigrantët shqiptarë è sottinteso che si sta parlando della nuova emigrazione, quella del dopo Muro per intenderci. Inoltre, sembra che questa parola sia pregna di una positività intrinseca, verosimilmente riconducibile ad un sogno collettivo di fuga, ad un’aspirazione per una vita migliore altrove.
Un giorno forse anche la parola emigrant si piegherà sotto il peso della storia e, senza più eredi, per ultima sull’asse temporale dopo kurbetli e mërgimtar, apparirà in qualche museo pieno di foto ingiallite. A quel punto si potrà dire che l’Albania sarà diventata un paese di immigrati, cioè di imigrantë, una parola non ancora “regolarizzata” nella lingua albanese, ma che alla fine farà la vera differenza.
Rando Devole, Bota Shqiptare
Questo indirizzo email è protetto dagli spambots. E' necessario abilitare JavaScript per vederlo.

(dëshmia e një ndodhie të vërtetë)

Autobusin 409 e marr çdo mëngjes e çdo darkë: kur iki e kur kthehem nga puna. Edhe atë ditë erdhi pak me vonesë, por unë kisha librin e xhepit, kështu që pritjen nuk e ndjeva dhe aq shumë. Në autobus nuk gjendeshin vende të lira për t'u ulur, por edhe në këmbë nuk kishte shumë hapësirë. Afër dritares pashë pak vend të lirë. U afrova, lashë çantën përtokë, u kapa fort pas mbajtëses së hekurt e u zhyta në lexim.

Vëmendjen ma hoqi biseda e dy vajzave që ishin ulur përballë njëra tjetrës. Mesa kapa nga fjalët e tyre, ato i bashkonte i njëjti fat në dashuri: të dyja ishin ndarë prej muajsh nga të dashurit. Kërshëria nuk më la ta vazhdoja librin, pavarësisht se shtiresha si "i kredhur" në të. Mirëpo kërshëria ime nuk u shua, sepse njëra nga vajzat u çua, përshëndeti me puthje shoqen dhe zbriti në stacionin e mëpasshëm. Kur autobusi u nis vajza pranë meje e përshëndeti me dorë. Buzëqeshja që iu përhap në fytyrë sikur i dha më tepër ëmbëlsi. Më shumë se e pashme ajo ishte femërore. Sytë e mëdhenj e të zinj i shkëlqenin nën hijen e qerpikëve të gjatë natyralë, kurse flokët e lëmuara e të shndritshme deri në supe i jepnin hijen e një vajze të mirë e të sinqertë.

Vendin bosh e zuri një djalë që më tërhoqi vëmendjen sepse i ra zilja e celularit. Ishte i gjatë, shtatderdhur, atletik. Flokët pak të dredhur, sytë e shkruar, buzëqeshje vezulluese. I veshur sipas modës, pa teprime dhe pa mangësi. Mund ta quaje pa frikë djalë të bukur, një nga ata që manjetizojnë shikimet e çdo vajze. Në fakt vajza përbri po ia ndiqte të gjitha lëvizjet dhe nuk po ia hiqte sytë. Shikimi i saj ishte plot interes, kënaqësi e kërshëri. Dukej hapur që i pëlqente, por qerpikët e gjatë u përputhën me shpejtësi dhe shikimi ndërroi drejtim kur djaloshi mbylli telefonatën. M'u duk sikur dallova një tis të lehtë skuqjeje në faqet e saj, por nuk e kuptova nëse iu shkaktua ngaqë u turpërua sepse e kishte vështruar djalin më parë, apo se ky tashmë ia kishte ngulitur sytë dhe po e fiksonte pa ndërprerje.

Kjo skenë e heshtur më tërhoqi aq shumë saqë librin nuk e po e lexoja më. Megjithatë vazhdoja ta mbaja në dorë, si për të fshehur kureshtjen time të pazakontë.

"Ti je Xhulia?" - i tha djali papritur në italisht. Ajo, e zënë këndshëm në befasi, lëvizi kokën në shenjë pohimi. Nuk arriti të thoshte as një "sě" të vogël, sepse djali vazhdoi: "Unë jam shoku i Klaudias, jemi takuar një herë në Universitet. Ti studjon sociologji apo jo?". Ai i zgjati dorën dhe vajza ia shtrëngoi duke i thënë: "Ah, po, tani po më kujtohet. Më fal, por atë ditë kemi qenë shumë, ndaj edhe nuk më kujtoheshe mirë. Pastaj më duket se ti ike në shtëpi apo jo?". Dukej sikur vajza po rrëmonte në kujtesë për t'u shfajësuar që nuk e njohu menjëherë.

Djali, me një siguri që ndoshta i vinte edhe nga vetëdija se ishte i pashëm, sikur e perceptoi ndjenjën e saj të fajit dhe përfitoi për t'i dhënë një sens tjetër bashkëbisedimit: "Unë të mbaj mend shumë mirë, megjithëse vetëm sa u prezantuam. Mesa duket më ke bërë përshtypje. Madje mbaj mend se ti banon në Çentoçele, apo jo?". Vajza buzëqeshi midis kënaqësisë e ndjesës. Dukej sheshit që i pëlqente. Por pikërisht për këtë arsye, për të dalë nga situata, ajo filloi t'i bënte pyetje për shoqen e përbashkët që i kishte prezantuar, me pretekstin se nuk e kishte parë prej kohësh.

Bashkëbisedimi që vijoi nuk kishte asnjë funksion informimi; shërbente (më shumë vajzës do të thosha) sa për të fashitur emocionet që ngjallte ndërveprimi me seksin tjetër. Djali dukej se po e shfrytëzonte kohën e llafeve formale për të përcaktuar më mirë strategjinë e vet; strategji që ishte kuptuar edhe nga vajza, e cila, si të gjitha femrat, kishte shfrytëzuar shqisën e gjashtë, atë që shërben për të pikasur interesime të llojeve të tilla.

Akulli i fillimit ishte shkrirë. Djali dukej që kishte përvojë me femrat. I bënte pyetje për jetën e saj universitare e të tjera, më shumë për t'i treguar interesin e tij për të, sesa për të ditur gjëra konkrete. Ajo nuk dukej aspak e besdisur, përkundrazi, përgjigjej pa drojë. Kur vajza po i tregonte se po ndiqte kursin e metodologjisë, ai e çoi më përpara vijën e sulmit. "Them ta ndjek edhe unë se duhet ta jap provim. Me këtë rast kam mundësinë të takoj edhe ty". Vajza buzëqeshi duke dhënë një kumt të qartë kënaqësie, ndërsa fjala e vetme që arriti të nxjerrë, pas uljes lozonjare të kokës, ishte " OK ".

Unë vazhdoja të hiqesha kinse po lexoja librin, por theksi i italishtes së djalit ishte aq i veçantë, por edhe aq i njohur njëkohësisht, sa më bëri që ta shikoj në fytyrë e ta ndjek më me kujdes në ato që thoshte. Theksi i tij i italishtes, që anonte pak edhe nga dialekti romak, diçka më thoshte, por nuk pata kohë ta fokusoj mirë, sepse vajza, me siguri kureshtare për të njëjtën arsye, e pyeti me guxim: "Po ti nga je? Nuk je nga Roma, apo jo?". Ishte një mënyrë për t'i thënë se e kishte kuptuar që nuk ishte me origjinë romake, pavarësisht se theksi përpiqej të rrëfente të kundërtën.

Djali ngurroi pak, por jo aq sa të largonte atë qëndrimin e tij të sigurtë. "Nuk jam nga Roma, tha. Jam shqiptar. Ndoshta e ke kuptuar që herën e parë kur u prezantova me emrin Alban". Vajza, ose nuk arriti ta fshihte stepjen e saj, ose lajmi që porsa dëgjoi ishte aq i papritur saqë i anashkaloi mekanizmat e shtirjes. Shprehja e fytyrës iu ftoh pak, sikur iu ngurtësua. Albani, bashkëatdhetari im, e kuptoi që deklarata e kombësisë së tij i kishte shkartisur raportet e "forcës" në fushën imagjinare të corteggiamento-s. Instiktivisht, "gjahtari" e kuptoi se joshja fillestare nuk mjaftonte më. Entuziazmin e vajzës ndoshta e kishte ftohur paragjykimi për shqiptarët, ose thjesht kontakti me ndryshmërinë (diversitetin) që ai emër evokonte.

Gjithsesi, problemi i Albanit në këtë pikë ishte të neutralizonte mosbesimin e Xhulias dhe jo të gjykonte legjitimitetin ose jo të paragjykimeve të saja.

Shpjegimet që pasuan ishin një varg me "distinguo" disi të improvizuara, por të gjitha me synimin e shkurtimit të asaj largësie mendore, që vajza kishte krijuar me tërheqjen e saj po mendore. Albani i tha se ishte shqiptar, por saktësoi se gjyshja e vet ishte nga Roma, pra italiane. Pastaj shtoi se kishte shumë vite që banonte në Itali, megjithëse pjesën më të madhe të jetës e kishte kaluar në Shqipëri. Në fund, në dukje pa vend, i tregoi se të motrën e kishte të martuar në Firence me një fiorentin.

Xhulia e dëgjonte me vëmendje, por me sy të qartë, pa atë hijen e trullosjes fillestare. Detaji u perceptua edhe nga Albani, përndryshe nuk di si ta shpjegoj kundërsulmin e tij mjeshtëror. "Edhe ti nuk je nga Roma, apo jo?" e pyeti vajzën. Nuk di nëse hutimi disasekondësh i erdhi nga pyetja, apo nga ndonjë arsye tjetër. Gjithsesi, pyetja shenjonte përfundimin e qëndrimit të tij në mbrojtje dhe njëkohësisht i linte asaj të kuptonte se ndryshmëria mund të ishte e dyanshme. Nuk ishte e vështirë të dallohej se theksi i vajzës ishte jugor, por kam dyshim se djaloshi shqiptar do ta bënte atë pyetje edhe sikur ajo të fliste njëlloj si Alberto Sordi.

Vajza italiane i tha se ishte nga Matera nga krahina e Bazilikatës. Ajo donte të thoshte diçka tjetër por ai nuk e la: "Ke kohë që ke ardhur në Romë, apo thjesht për studime?". "Dy vjet, iu përgjigj vajza. Qëkur fillova Universitetin". "Të dallova nga theksi i gjuhës dhe ngaqë je pak brune", i tha ai me një buzëqeshje finoke, si për t'i thënë se nuk ia kishte hedhur. Mirëpo diçka dalloi në fytyrën e vajzës nga Bazilikata, sepse pastaj shtoi me zë të ëmbël: "Comunque, secondo me le brune sono molto piů carine delle bionde (Megjithatë, sipas meje brunet janë më të bukura se biondet)".

Pastaj, si për të nënvizuar primatin territorial, Albani saktësoi: "Kurse unë kam 4 vjet në Romë, por universitetin e fillova me një vit vonesë".

Ndoshta sepse e quajti të mbyllur momentin e mëdyshjes, ndoshta sepse e ndjente që duhet ta kapërcente atë nivel bashkëbisedimi, ai filloi t'i tregonte për jetën e vet. I rrëfeu se një vit e kishte kaluar në Londër, ku kishte filluar studimet universitare, por pastaj, ngaqë nuk i kishte pëlqyer, kishte vendosur të vinte në Romë. Loja me ndryshmërinë (diversitetin) e bëri efektin e saj. Vajza filloi ta shikojë gjithë interes. Lëvizi edhe kokën me habi-admirim, kur ai i tregonte për disa "bëma" universitare në Evropë.

Djali shqiptar, mesa duket, e paska njohur mirë elasticitetin e ndryshmërisë në marrëdhëniet njerëzore. Sepse ndryshmëria ka mijëra nuanca por nga pikëpamja e perceptimit të tjetrit dhe të efektit ajo është dyjare. Nga një anë është mahnitëse, tërheqëse, interesante, nga tjetra frikësuese, larguese, indiferente. Perceptimet, kumtet dhe efektet kaq të kundërta të ndryshmërisë ecin mbi marrëdhëniet shoqërore si ekuilibristët mbi litarin e tendosur në cirk. Cdo gjë varet; varet nga mendësia, konteksti, komunikimi…

Sytë e Xhulias nuk linin pikë dyshimi. Edhe qëndrimi paksa lozonjar - i theksuar nga mënyra sesi i prekte pa ndërprerje flokët e gjatë - fliste më shumë se fjalët.

Tani kishte mbetur vetëm sigurimi i kontaktit të mëtejshëm. Me fjalë të tjera numri i telefonit. Por nuk ishte nevoja t'ia sugjeroja unë. Me mjeshtëri prej Kazanove i tha: "A i mban mend librat qe duhen studjuar për provimin e metodologjisë?". Xhulia përmendi dy libra, por nuk i mbante mend të gjitha të dhënat bibliografike. Atëhere ai vazhdoi: "Më jep të lutem numrin e celularit tënd. Të marr këto ditë, ndërkohë ti do kesh shkuar në kurs dhe do i kesh parë". Vajza nuk e fshehu entuziazmin ashtu siç nuk e fshehu dëshpërimin që nuk po gjente një stilolaps për t'ia shkruar. Albani e nxori nga situata: "Më bëj një zile tani me celularin tënd. Tek i imi do të shfaqet numri". Filloi t'ia diktonte shifrat.

Zilja tingëlloi dhe numri u shfaq. Çdo gjë në rregull. Ai pa nga dritarja dhe me keqardhje i pëshpëriti: "Më vjen keq por duhet të zbres". U çua dhe e puthi në faqe si dy shokë universiteti, por ngurtësia e ndërsjellë e lëvizjeve tregonte se nuk donin ta tradhëtonin veten.

Zbriti. Vajza e ndoqi me sy nga dritarja e autobuzit derisa nuk mundi ta shihte më. Pastaj filloi të shtypte tastet e celularit për t'i memorizuar numrin…

Unë vazhdoj ta marr 409-n si gjithnjë. Çdo mëngjes e çdo darkë i kërkoj të dy me sy, se mos i shoh prapë. Përse-në nuk e di. Ndoshta për kuriozitet, meqë thellë thellë, me atë anën tonë romantike, duam gjithmonë të dimë se si përfundojnë histori të tilla. Ndoshta sepse ato lëvizjet prej shahu në fushën e dashurisë kanë diçka rrëmbuese e magjepse. Ndoshta sepse edhe unë vetë në një farë mënyre u njëjtësova me bashkëatdhetarin tim. Ndoshta.

Ndërkohë, në autobus, vazhdoj të lexoj libra të ndryshëm xhepi: disa flasin për ndryshmërinë, të tjerë për dashurinë…

Rando Devole

Questo indirizzo email è protetto dagli spambots. E' necessario abilitare JavaScript per vederlo.

Bota Shqiptare

 

Artikuj te tjere...